İsrail'in 'soykırım' kararına Türkiye'den sert tepki: 'Tarihi çarpıtıp başkalarını suçlamak kendi suçlarını örtmez'

Ne oldu?

İsrail soykırım kararı, Knesset'in 1915 yılında Osmanlı İmparatorluğu döneminde yaşanan olayları resmen 'Ermeni soykırımı' olarak tanımasıyla gündeme oturdu. Karar, İsrail'de uzun süredir tartışılan bir konuyu siyasi düzleme taşırken, Türkiye'den beklendiği gibi anında ve çok sert bir tepki çekti. Dışişleri Bakanlığı, yayımladığı yazılı açıklamada bu tanımanın 'yok hükmünde' olduğunu belirterek, tarihin parlamentolar tarafından yargılanamayacağını vurguladı. Açıklamanın en dikkat çekici bölümü ise, İsrail'in bu adımını doğrudan Gazze'deki güncel durumla ilişkilendiren bölümdü: 'Kendi soykırım suçunuzu başkalarını karalayarak örtemezsiniz.'

Neden gündemde?

Bu kararın zamanlaması, diplomasi çevrelerinde tesadüf olarak görülmüyor. Birleşmiş Milletler bünyesindeki bağımsız bir araştırma komisyonu, 16 Eylül 2025'te yayımladığı raporda İsrail'in Gazze'de Filistinlilere karşı 'soykırım' fiilleri işlediği sonucuna varmıştı. Raporda, sivillerin hedef alınması, aç bırakılması, doğumların engellenmesi ve sağlık altyapısının sistematik biçimde yok edilmesi gibi eylemler soykırım sözleşmesi kapsamında değerlendirildi. TBMM de 30 Ağustos 2025'te aldığı kararla İsrail'in Filistin halkına karşı yürüttüğü politikaları 'imha ve ilhak' olarak tanımlamıştı. Ankara, İsrail'in tarihi bir konuyu gündeme taşımasını, üzerindeki uluslararası baskıyı dağıtmaya ve dikkatleri Gazze'den uzaklaştırmaya yönelik bir manevra olarak okuyor. Türk diplomasisinin yanı sıra birçok bağımsız gözlemci de bu görüşü paylaşıyor.

Bilinmesi gerekenler

İsrail'in 1915 olaylarına ilişkin tutumu yıllar içinde dalgalı bir seyir izledi. Türkiye ile stratejik ilişkileri önceleyen önceki İsrail hükümetleri, soykırım tanımlamasından ısrarla kaçınıyordu. Mevcut karar, özellikle 7 Ekim 2023 sonrası Gazze'de tırmanan şiddet ve İsrail'in giderek derinleşen uluslararası yalnızlığı bağlamında ele alınıyor. Karar, İsrail kamuoyunda da tartışmalı. Bir kesim tarihsel adaletin yerine getirilmesi gerektiğini savunurken, diğer bir kesim bu adımın bölgesel dengeleri daha da bozacağı ve İsrail'i zor durumda bırakacağı görüşünde. Türkiye açısından mesele, tarihi bir anlaşmazlığın çok ötesine geçmiş durumda. Ankara, kararı kınayan açıklamasında uluslararası topluma şu soruyu yöneltti: 'Soykırımı gündemine alan İsrail parlamentosu, kendi ordusunun Gazze'de çocuklara, kadınlara ve sağlık çalışanlarına yönelik saldırılarını neden hiç tartışmadı?' Dışişleri, bu çifte standardın altını özellikle çiziyor.

Sırada ne var?

Ankara'nın bu karara diplomatik düzeydeki yanıtıyla yetinip yetinmeyeceği merak konusu. İsrail ile ticari ve diplomatik ilişkilerin zaten en alt seviyede seyrettiği bu dönemde, kararın ikili ilişkileri daha da germesi bekleniyor. Türkiye'nin uluslararası platformlarda İsrail aleyhine yürüttüğü hukuki girişimlere bu son gelişmeyi de ekleyebileceği konuşuluyor. Özellikle Uluslararası Adalet Divanı ve Uluslararası Ceza Mahkemesi nezdinde süren davalarda, İsrail'in aldığı bu siyasi karar, Ankara'nın elindeki argümanları güçlendirebilir. Türk tarafı, 'soykırım' suçlamasını muhatabına iade eden bir söylemi daha gür biçimde seslendireceğe benziyor. Kararın, uzun vadede Ermeni diasporasının lobi faaliyetlerine sağladığı katkı ise ayrı bir tartışma konusu olarak önümüzdeki günlerde daha fazla konuşulacak.