İsrail-Hizbullah ateşkesi ihlal edildi: Lübnan'ın güneyine hava saldırısı düzenlendi
İsrail ordusu, ABD ve Fransa arabuluculuğunda varılan ateşkes mutabakatına rağmen Lübnan'ın güneyindeki hedeflere hava saldırısı düzenledi. Saldırılarda can kayıpları yaşanırken uluslararası toplumdan ateşkese bağlılık çağrıları yükseldi.
Ne oldu?
Lübnan hava saldırısı, İsrail savaş uçaklarının 27 Kasım 2024'te yürürlüğe giren ateşkes mutabakatına rağmen Lübnan'ın güneyindeki Sur kenti ve çevresini hedef almasıyla yeniden tırmandı. İsrail ordusu, Hizbullah'a ait olduğunu öne sürdüğü askeri altyapı noktalarını vurduğunu açıklarken Lübnan Sağlık Bakanlığı'na bağlı yetkililer saldırılarda can kaybı ve yaralanmalar meydana geldiğini duyurdu. Avn, bölgedeki kırılgan sükunetin sadece birkaç saat içinde bozulduğuna işaret etti. Saldırılar, Beyrut'un güneyindeki Dahiye mahallesi ve ülkenin doğusundaki Bekaa Vadisi'ni de kapsayacak şekilde genişledi. İsrail tarafı bu operasyonların ateşkesi ihlal eden unsurlara karşı 'sınırlı ve hedef odaklı' misillemeler olduğunu iddia etti.
Neden gündemde?
Bu saldırı, iki ülke arasında aylar süren yıkıcı çatışmaların ardından tesis edilen ateşkesin kalıcılığına dair ciddi şüpheler yarattı. İsrail ve Hizbullah arasında Ekim 2024'ten beri devam eden karşılıklı saldırılar, ABD ve Fransa'nın yoğun diplomatik çabasıyla varılan bir mutabakatla durdurulmuştu. Ancak İsrail'in son hamlesi, gerek Lübnan hükûmeti gerekse uluslararası gözlemciler tarafından 'açık bir ihlal' olarak nitelendi. Bölgesel güvenlik uzmanları, İsrail'in kuzey cephesinde sükunetin bozulmasının Gazze'deki çatışmalarla da bağlantılı olabileceğine dikkat çekiyor. Öte yandan saldırı, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu üzerindeki iç siyasi baskının bir yansıması olarak da okunuyor; koalisyon ortaklarından gelen sertlik yanlısı talepler ile uluslararası baskı arasında sıkışan hükûmetin denge arayışı sürüyor. Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn'ın konuyu Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne taşıması, krizi küresel diplomasinin orta masasına yerleştirdi.
Bilinmesi gerekenler
Ateşkes anlaşması, İsrail'in Lübnan'dan kademeli olarak çekilmesini ve Lübnan ordusunun güney sınırına konuşlanmasını öngörüyordu. Anlaşma hükümlerine göre, Hizbullah'ın Litani Nehri'nin güneyindeki silahlı varlığını sonlandırması ve ağır silahlarını çekmesi gerekiyor. İsrail ordusu ise yaşanan son saldırıyı 'ateşkes şartları yerine getirilmediği' tezine dayandırarak savunuyor. Lübnan makamları, ateşkesin yürürlüğe girdiği tarihten bu yana İsrail tarafından gerçekleştirilen ihlallerin sistematik hale geldiğini ve yüzlerce kez tekrarlandığını öne sürüyor. Saldırıların coğrafi dağılımı da dikkat çekici: Sur kentindeki vuruşların yanı sıra Nebatiye ve Bekaa hattındaki hedefler, İsrail'in istihbarat ağının ülke genelinde aktif olduğunu gözler önüne serdi. Sivil kayıplar konusunda ise net bir mutabakat yok; İsrail askeri kaynakları yalnızca militan hedeflerin vurulduğunu iddia ederken Lübnan tarafı ölenler arasında askerlerin de bulunduğunu vurguluyor.
Sırada ne var?
Diplomatik kaynaklar, ateşkesin tamamen çökmesini önlemek için ABD ve Fransa'nın devreye girdiğini ve taraflarla yoğun temas halinde olduklarını bildiriyor. Lübnan hükûmeti, konuyu Birleşmiş Milletler şikayet mekanizmasına taşımaya hazırlanıyor. İsrail tarafı ise operasyonların 'gerektiği sürece' devam edeceği sinyalini vererek belirsizliği koruyor. Bölgedeki ateşkes gözlem misyonunun (UNIFIL) sahadaki varlığını güçlendirip güçlendiremeyeceği belirsiz. Uzmanlar, önümüzdeki 48 saatin kritik olduğunu; eğer karşılıklı misillemeler kontrolden çıkarsa İsrail-Lübnan sınırında son yılların en büyük insani krizlerinden birinin kapıda olabileceğini belirtiyor.
Sık Sorulan Sorular
İsrail Lübnan'a neden hava saldırısı düzenledi?
İsrail ordusu, ateşkes anlaşmasına rağmen Hizbullah'ın güney Lübnan'daki askeri varlığını sürdürdüğünü ve anlaşma şartlarına uymadığını iddia ederek sınırlı hava saldırıları gerçekleştirdi. İsrail'e göre saldırılar, ateşkesi ihlal eden unsurlara karşı hedef odaklı misillemelerdi.
Lübnan hava saldırısında can kaybı var mı?
Evet. Lübnan Sağlık Bakanlığı'na bağlı yetkililer ve Euronews'in haberine göre İsrail'in düzenlediği saldırılarda 3'ü asker olmak üzere toplam 9 kişi hayatını kaybetti. Yaralananların sayısına ilişkin ise net bir rakam verilmedi.
Ateşkes anlaşması ne zaman yürürlüğe girmişti?
İsrail ile Hizbullah arasındaki ateşkes mutabakatı, ABD ve Fransa arabuluculuğunda varılarak 27 Kasım 2024 tarihinde yürürlüğe girmişti. Anlaşma İsrail'in kademeli çekilmesini ve Lübnan ordusunun güneye konuşlanmasını öngörüyordu.
Saldırılar hangi bölgeleri hedef aldı?
İsrail savaş uçakları başta Beyrut'un güneyindeki Dahiye mahallesi olmak üzere, Lübnan'ın güneyindeki Sur kenti, Nebatiye ve ülkenin doğusundaki Bekaa Vadisi'nde çeşitli noktaları hedef aldı. Saldırıların coğrafi olarak geniş bir alana yayıldığı gözlendi.