İsrail-Hizbullah ateşkes: Yeni anlaşma ne getiriyor, kalıcı olacak mı?

Ne oldu?

İsrail-Hizbullah ateşkes, Lübnan'ın güneyinde aylardır süren çatışmaları durdurmak için ABD arabuluculuğunda varılan yeni bir anlaşmadır. ABD'li bir yetkilinin yaptığı açıklamaya göre İsrail ve Hizbullah, ateşkes metninin genel hatları üzerinde uzlaşmaya vardı. İsrail basını da anlaşmanın devreye girdiğini duyurdu. Bu gelişme, 27 Kasım 2024'te yürürlüğe giren ve 60 günlük bir süreyi kapsayan ilk ateşkesin Şubat ortasına uzatılmasından sonra geldi. Ancak sahada ihlaller yaşanmaya devam ederken, ateşkesin ne kadar kalıcı olacağı sorusu belirsizliğini koruyor.

Neden gündemde?

İsrail-Lübnan sınırında yaşanan gerilim, bölgesel bir savaşın eşiğinden dönüldüğü endişelerini sürekli canlı tutuyor. Hizbullah'ın İsrail'in kuzeyine yönelik insansız hava aracı ve füze saldırıları, İsrail'in de Lübnan topraklarındaki hedeflere yönelik hava ve kara operasyonlarıyla karşılık vermesi çatışmaları tırmandırmıştı. Son dönemde intihar dronelarının da etkin biçimde kullanılması, savaşın seyrini değiştiren unsurlardan biri oldu. Ateşkes anlaşması, hem Lübnan'da yerinden edilen on binlerce sivilin evlerine dönüş umudunu artırdığı hem de İsrail'in kuzeyindeki yerleşim birimlerinde hayatın normale dönmesi ihtimalini doğurduğu için kritik bir önem taşıyor. Öte yandan geçmiş ateşkeslerin kısa sürede ihlal edilmesi, kamuoyunda bu anlaşmaya da temkinli yaklaşılmasına neden oluyor.

Bilinmesi gerekenler

Anlaşmanın detaylarına dair resmi bir metin henüz tam olarak kamuoyuyla paylaşılmış değil. Ancak sızan bilgilere göre ateşkes, Hizbullah'ın Lübnan'ın güneyindeki Litani Nehri'nin kuzeyine çekilmesini, Lübnan ordusunun bölgede konuşlanmasını ve İsrail'in kademeli olarak güney Lübnan topraklarından çıkmasını öngörüyor. Bu çerçeve, aslında Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 1701 sayılı kararının yeniden hayata geçirilmesini hedefliyor.

Netanyahu'dan gelen açıklamalar ise sürecin hassasiyetini ortaya koyuyor. İsrail Başbakanı, ateşkesin doğrudan Hizbullah'ı kapsamadığını, anlaşmanın Lübnan devletiyle yapıldığını vurguladı. Bu söylem, İsrail'in Hizbullah'ı muhatap almama politikasının bir yansıması olarak okunuyor. Buna karşılık Hizbullah tarafından henüz kapsamlı bir resmi kabul açıklaması gelmedi. DW'nin aktardığına göre anlaşma ilk etapta 60 gün geçerli olacak ve bu süre zarfında kalıcı bir çözüm için zemin aranacak.

Sırada ne var?

Önümüzdeki günlerin en kritik başlığı, ateşkesin sahada karşılık bulup bulmayacağı olacak. Geçmiş deneyimler, kağıt üzerindeki mutabakatların çatışmaların yoğunlaştığı dönemlerde hızla anlamını yitirebildiğini gösteriyor. İsrail'in Hizbullah'ın yeniden silahlanmasına izin vermeyeceğini sık sık dile getirmesi, Lübnan tarafında ise ateşkesin egemenlik ihlalleriyle gölgelenme riski bulunuyor. Uluslararası toplumun ve özellikle ABD'nin arabuluculuk rolünü sürdürüp sürdürmeyeceği, BM'nin denetim mekanizmalarının ne kadar etkin çalışacağı belirleyici olacak. Türkiye, bölgedeki tansiyonun düşmesini yakından takip ederken, ateşkesin insani yardım koridorlarının açılmasına ve diplomatik temasların canlanmasına zemin hazırlaması bekleniyor.