İsrail bakan ABD hesaplaşma krizi: Aşırı sağcı Ben-Gvir'den Washington'a doğrudan tehdit

Ne oldu?

İsrail bakan ABD hesaplaşma gerilimi, İsrail'in aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir'in skandal sözleriyle alevlendi. Ben-Gvir, ABD'nin İran'la vardığı nükleer mutabakata sert tepki göstererek Washington'u açıkça tehdit etti. İsrailli bakan, anlaşmanın İsrail'i bağlamadığını belirtip “Bizim ABD'ye vereceğimiz yanıt nettir: Bu anlaşma bizi ilgilendirmez” ifadelerini kullandı. Daha da ileri giden Ben-Gvir, “ABD, yakın gelecekte kendisini İsrail ile kaçınılmaz bir karşı karşıya gelme ve hesaplaşma rotasında bulacaktır” diyerek iki müttefik arasındaki diplomatik krizi doruk noktasına çıkardı. Açıklamalar, İsrail Güvenlik Kabinesi'nde ABD arabuluculuğundaki ateşkes görüşmelerinin tıkandığı bir dönemde geldi.

Neden gündemde?

İsrail ile ABD arasındaki gerilim, tarihin en kritik kırılma noktalarından birine işaret ediyor. İran ile varılan mutabakat İsrail içinde farklı tepkilere yol açarken, Ben-Gvir’in tehditkâr söylemleri geleneksel müttefik ilişkisini sorgulamaya açtı. Konunun Türk medyasında geniş yer bulmasının sebebi, İran'ın bölgesel bir aktör olması ve nükleer programının Türkiye'nin güvenlik paradigmalarını doğrudan etkilemesidir. Yeni Şafak ve Türkiye Gazetesi’nin manşetlerine taşıdığı üzere, İsrailli siyasetçilerin öfkesi Washington'ı tehdide dönüştü. “ABD-İsrail hattında tırmanan gerilim” başlığıyla verilen haberler, koşulsuz itaat döneminin sona erebileceği şeklinde yorumlandı. Ayrıca Pentagon’da Mossad alarmı iddiaları ve istihbarat paylaşımındaki güvensizlik, krizin askeri boyutunu da gündeme taşıdı.

Bilinmesi gerekenler

İran mutabakatı ABD arabuluculuğunda şekillenirken, İsrail hükümeti anlaşmanın Tahran’ın nükleer kabiliyetlerini yeterince sınırlamadığını savunuyor. Aşırı sağcı koalisyon ortağı Ben-Gvir, Başbakan Netanyahu’ya ateşkes oylamasını geciktirmesi yönünde baskı yapıyor. İsrail Güvenlik Kabinesi 5 Haziran itibarıyla ABD’nin ateşkes planını oylamayı reddetti. Siyasi kulisler, Netanyahu’nun koalisyonunu korumak için Washington ile karşı karşıya gelmeyi göze alabileceğini konuşuyor. Ben-Gvir’in “hesaplaşma” çıkışı, milyarlarca dolarlık Amerikan yardımının sorgulanmasına yol açtı. Sabah gazetesinin “Milyarlarca dolarlık desteğin sonu mu geliyor?” sorusu, ilişkilerin mali ayağındaki kırılganlığı ortaya koyuyor. İstihbarat boyutunda ise ABD’li yetkililerin İsrail’i istihbaratı kullanmakla suçladığı, Pentagon’da Mossad’a yönelik ciddi bir güven bunalımı yaşandığı iddia ediliyor.

Sırada ne var?

Önümüzdeki süreçte Netanyahu hükümetinin, ABD arabuluculuğunu tamamen reddetmesi veya Washington’ın İsrail’e yönelik askeri yardımları gözden geçirmesi beklenebilir. Ben-Gvir’in pervasız çıkışları koalisyon içinde daha fazla tansiyona yol açabilir. İran tarafı mutabakatın korunmasında kararlı olduğunu belirtirken, olası bir İsrail-Amerikan krizinin bölgesel güç dengelerini sarsacağı değerlendiriliyor. Türkiye ise gelişmeleri yakından izliyor; Dışişleri kaynakları diplomatik kanalların açık tutulmasından yana olduklarını ifade ediyor. Uzmanlar, İsrail’in yalnızlaşma riski taşıdığına ve Washington’un müttefikine yönelik söylemleri daha da sertleştirebileceğine dikkat çekiyor.