İsrail-ABD Bakan Tehdidi: Müttefiklikten Çatışma Rotasına Giden Kriz

Ne oldu?

İsrail-ABD bakan tehdidi, İsrail hükümeti içindeki aşırı sağcı ve muhafazakâr kanadın, ABD yönetiminin İran ile vardığı nükleer mutabakat karşısında dozu giderek artan sözlü meydan okumalarının son halkasıdır. Sızıntı şeklinde gündeme gelen açıklamalar, özellikle İsrail Kültür ve Spor Bakanı Miki Zohar ile Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir’e dayandırılıyor. Zohar’ın ABD’ye yönelik "kaçınılmaz bir hesaplaşma" ve "askeri adımlarımızı güvenlik önceliklerimize göre biz belirleriz" çıkışı, iki ülke arasındaki gerilimin diplomatik sınırları aştığını gösteriyor. Kaynaklara göre bu sert söylem, İran’ın nükleer programına getirilen sınırlandırmaların İsrail için yeterli bulunmadığı bir dönemde patlak verdi.

Neden gündemde?

Konunun gündemde yer etmesinin birkaç çarpıcı nedeni bulunuyor. Birincisi, İsrail’in en sadık müttefiki olarak bilinen ABD’ye karşı ilk kez bu denli açık bir tehdit dilinin kullanılması. İkincisi, bu tehditlerin İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun koalisyon ortakları tarafından yapılması; bu da Netanyahu’nun "ABD'yi yok ederiz" benzeri geçmiş şahin söylemleriyle örtüşen, ancak hükümet içindeki kontrolsüz güç odaklarını işaret eden bir tablo çiziyor. Üçüncü olarak, Almanya Dışişleri Bakanı’nın G7 platformunda olası bir ABD-İsrail-İran savaşını uygun bir müzakere forumu olarak zikretmesi, krizin küresel boyut kazandığını ortaya koyuyor. Nihayetinde, ABD’nin İran’la masaya oturması, İsrail sağında varoluşsal bir tehdit algısını tetiklemiş durumda.

Bilinmesi gerekenler

Mevcut krizi doğru okumak için şu noktaların altını çizmek gerekiyor: Öncelikle, Miki Zohar’ın bakanlık yetkisi doğrudan güvenlik veya dış politika alanını kapsamıyor; ancak Netanyahu’nun Likud partisinin etkili isimlerinden biri olarak siyasi ağırlığı bulunuyor. Bu, tehditlerin koalisyon içi denge hesaplarına da işaret ettiğini düşündürüyor. Habertürk, Yeni Şafak, A Haber gibi Türk medya kuruluşları tarafından da yansıtılan ifadelerde Ben-Gvir’in "Kesin zafere çok yakınız, Gazze’ye yardımlar devam ederse savaşı bitirmeyiz" minvalindeki sözleri, ABD ile görüş ayrılığının sadece İran’la sınırlı olmadığını, insani yardım politikalarını da kapsadığını gösteriyor. Ayrıca Bursa Hakimiyet gazetesinin aktardığı “ABD ile hesaplaşma” vurgusu, Türk kamuoyunda müttefikler arasındaki bu alışılmadık gerilimin geniş yankı bulduğunu ortaya koyuyor. Henüz Beyaz Saray’dan resmi bir yanıt gelmiş değil, ancak Washington’un İsrailli bakanların seviyesiz çıkışlarına alışkın olduğu yorumları yapılıyor.

Sırada ne var?

Gerginliğin kısa vadede azalması beklenmiyor. Gözler, İsrail Başbakanı Netanyahu’nun kabine içindeki aşırı sağcı seslere ne ölçüde gem vuracağına çevrilmiş durumda. Netanyahu’nun kamuoyuna yansıyan geçmiş ABD karşıtı çıkışlarına rağmen, stratejik ittifakının yıpranmasını göze alamayacağı düşünülüyor. Buna karşın, ABD’nin İran ile yürüttüğü diplomatik trafiğin hız kesmemesi halinde, İsrail’den gelebilecek askeri sinyaller masada olacak. Alman Bakanın G7 içindeki çıkışı da dikkate alındığında, Batı ittifakı kendi içinde İsrail’i dizginlemeye yönelik bir dil arayışına girebilir. Önümüzdeki günlerde ABD Dışişleri Bakanlığı’nın Tel Aviv’e net mesajlar ileteceği ve krizin perde arkası diplomasisinin hız kazanacağı öngörülüyor.