İsrail AB apartheid krizi: AB Yüksek Temsilcisi Kallas'ın sözleri diplomatik ilişkileri nasıl gerdi?

Ne oldu?

İsrail AB apartheid krizi, İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Sa'ar ile Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas arasında patlak veren sert diplomatik gerilimi tanımlamaktadır. Krizin fitili, Kallas'ın Meksika ziyareti sırasında İsrail politikalarını Güney Afrika'da hüküm sürmüş ırkçı apartheid rejimine benzettiği yönündeki haberlerle ateşlendi. İddiaları net bir şekilde yanıtlayan Bakan Sa'ar, Kallas ile tüm diplomatik temaslarını kestiğini ve mevcut durumda bir görüşme planlanmadığını kamuoyuna duyurdu. Bu gelişme, son dönemde zaten gergin seyreden İsrail-AB ilişkilerinde yeni bir deprem etkisi yarattı.

Neden gündemde?

Bu kriz, iki kritik müttefik arasındaki iletişim kanallarının resmen tıkanma noktasına geldiğini göstermesi açısından büyük önem taşıyor. İsrail, özellikle Uluslararası Adalet Divanı'ndaki (UAD) soykırım davası sürecinde kendisine yöneltilen "apartheid" suçlamalarına karşı aşırı hassas bir tutum sergiliyor. AB'nin en üst düzey diplomatik temsilcisinin bu ifadeyi kullandığının iddia edilmesi, İsrail yönetimi tarafından kırmızı çizginin aşılması olarak değerlendirildi. Konu, Türkiye'de de yakından takip ediliyor; Cumhurbaşkanı Erdoğan ve TBMM Başkanı'nın geçmişte İsrail'e yönelik benzer eleştirileri olması, tartışmanın iç siyasetteki yankılarını artırıyor. Kriz aynı zamanda AB içindeki İsrail politikalarına dair görüş ayrılıklarını da su yüzüne çıkardı.

Bilinmesi gerekenler

Bakan Gideon Sa'ar, yaptığı yazılı açıklamada Kallas'ın açıklamalarını "kabul edilemez" olarak nitelendirdi ve İsrail'in apartheid ile suçlanmasının tamamen temelsiz olduğunu vurguladı. İsrail tarafı, AB yetkilisinin bu söylemle yalnızca ülkeyi şeytanlaştırmakla kalmayıp, aynı zamanda bölgedeki barış çabalarına da zarar verdiğini savunuyor. AB kanadından ise henüz krizi yatıştıracak resmi bir geri adım gelmiş değil; Kallas'ın söz konusu ifadelerinin bağlamı ve tam içeriği diplomatik kaynaklarca doğrulanmayı bekliyor. İsrail'in AB ile tüm temasları kesme kararı, özellikle Gazze'deki insani durum, ateşkes müzakereleri ve Orta Doğu'daki gerilimin düşürülmesi gibi kritik başlıklarda koordinasyonu sekteye uğratma riski taşıyor.

Sırada ne var?

Diplomatik kulislerde gözler, önümüzdeki günlerde yapılması muhtemel üst düzey telefon diplomasisine çevrilmiş durumda. İsrail'in tutumunda bir yumuşama olmaması halinde, AB Dışişleri Bakanları toplantısında birliğin ortak pozisyonunun netleştirilmesi bekleniyor. Kaja Kallas'ın, Brüksel'e dönüşünde yapacağı kapsamlı bir açıklama ile yanlış anlaşılmayı düzeltmeye çalışabileceği ancak İsrail'in şimdilik diyalog kapılarını kapalı tuttuğu belirtiliyor. Bu gerilimin uzun vadede AB-İsrail Ortaklık Anlaşması'nın geleceğini ve ticari ilişkileri etkileyip etkilemeyeceği merak konusu. Uzmanlar, sözlü tansiyonun düşürülememesi durumunda, AB'nin İsrail'e yönelik yaptırım tartışmalarının yeniden alevlenebileceğine dikkat çekiyor.