İran müzakere heyeti İsviçre'de: ABD'nin taahhütleri masada

Ne oldu?

İran ABD müzakere heyeti, iki ülke arasında daha önce sağlanan mutabakatın sahada karşılık bulup bulmadığını yerinde izlemek amacıyla İsviçre'ye gitti. İran Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan resmi açıklamaya göre heyet, ABD'nin üstlendiği taahhütleri ne ölçüde yerine getirdiğini denetleyecek ve gerekli teknik görüşmeleri yürütecek.

Tahran yönetimi, söz konusu heyetin isimlerini de kamuoyuyla paylaştı. İran basınında yer alan haberlere göre ekipte dışişleri, ekonomi ve nükleer konularda uzman isimler bulunuyor. Heyetin çalışmalarının birkaç gün sürmesi beklenirken, İsviçre'nin başkenti Bern'deki temasların ardından bir değerlendirme raporu hazırlanacağı belirtildi.

Neden gündemde?

İran ile ABD arasındaki dolaylı müzakereler uzun süredir bölgesel gerilimlerin seyrini belirliyor. Özellikle Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği, İsrail-Lübnan hattındaki ateşkes ihlalleri ve İran'ın nükleer programına ilişkin anlaşmazlıklar iki ülke arasındaki denklemi kırılgan tutuyor. Bu ziyaret, tarafların vardığı mutabakatın sadece kağıt üzerinde kalmadığını gösterme çabası olarak okunuyor.

Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'ın da dahil olduğu önceki tur görüşmelerde teknik konularda ilerleme kaydedilmiş ancak uygulama aşamasında pürüzler yaşanmıştı. İran'ın şimdi doğrudan denetim mekanizması kurma girişimi, Tahran'ın süreci ne kadar ciddiye aldığının bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.

Bilinmesi gerekenler

• Görüşme trafiği İsviçre üzerinden yürüyor. İsviçre, ABD'nin İran'daki çıkarlarını temsil eden koruyucu güç konumunda. Bu diplomatik kanal uzun yıllardır iki ülke arasındaki en güvenilir iletişim hattı olarak işlev görüyor.
• İran basını, heyetin öncelikli gündem maddeleri arasında yaptırımların hafifletilmesi, dondurulan varlıkların serbest bırakılması ve bölgesel askeri hareketliliğin sınırlandırılması gibi başlıkların yer aldığını yazıyor. Ancak bu konuların tamamı resmi makamlarca doğrulanmış değil.
• Hürmüz Boğazı'nda son dönemde yaşanan gerginlikler ve İsrail'in Lübnan'daki askeri varlığı, müzakerelerin seyrini doğrudan etkileyen faktörler arasında sayılıyor. İran, ABD'nin özellikle ateşkes ihlallerine göz yumduğu eleştirisini sık sık dile getiriyor.

Sırada ne var?

Bern'deki teknik temasların tamamlanmasının ardından heyetin Tahran'a dönerek kapsamlı bir rapor sunması bekleniyor. Bu rapor, İran'ın önümüzdeki dönemde atacağı adımların çerçevesini belirleyecek. ABD tarafının taahhütlerini yerine getirmediğine dair bulgular ortaya çıkarsa, İran'ın misilleme seçeneklerini yeniden değerlendirebileceği konuşuluyor.

Öte yandan Pakistan'ın İslamabad kentinde yapılması planlanan ikinci tur üst düzey müzakerelerin tarihi henüz netlik kazanmadı. İran tarafı, İsviçre'deki denetim süreci tamamlanmadan yeni bir müzakere turuna sıcak bakmadığının sinyalini veriyor. Gözler şimdi Bern'den gelecek değerlendirmede; bu rapor, Ortadoğu'daki diplomatik iklimin yönünü tayin edebilir.