İran ABD müzakereleri: Katar'da ilk tur bitti, İsrail'in suikast iddiası gündeme oturdu

Ne oldu?

İran ABD müzakereleri, nükleer program ve yaptırımların hafifletilmesi konularında ilerleme sağlamak amacıyla Katar'ın başkenti Doha'da başladı. BBC'nin aktardığına göre, taraflar arasındaki ilk tur dolaylı görüşmeler sona erdi. Masadaki atmosfer kadar, New York Times'ın (NYT) gündeme getirdiği bir iddia da uluslararası kamuoyunun dikkatini çekti: ABD istihbaratı, müzakereler devam ederken İsrail'in İranlı temsilcilere suikast düzenlemeyi planladığına kanaat getirdi. Bu iddia, Anadolu Ajansı ve TRT Haber tarafından da okurlara aktarıldı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise sürece ilişkin net bir uyarıda bulunarak, ABD'nin tehditkar söylemlerini sürdürmesi halinde nihai anlaşma müzakerelerinin başlamayacağını vurguladı.

Neden gündemde?

Bu müzakereler, yalnızca iki ülke arasındaki kronik gerilimi değil, aynı zamanda bölgesel güvenlik mimarisini de doğrudan ilgilendiriyor. Hürriyet gazetesinin servis ettiği habere göre, taraflar arasındaki kritik görüşmelerin 11 Temmuz'da başka bir formatta devam edeceği iddia ediliyor. Gündemdeki üç ana başlık ise İran'ın uranyum zenginleştirme seviyesi, Tahran yönetiminin nükleer denetimlere izin vermesi ve ABD'nin uyguladığı ekonomik yaptırımların kademeli olarak kaldırılması olarak sıralanıyor. Müzakerelerin seyri, döviz kurlarından küresel enerji piyasalarına kadar pek çok dinamiği etkileme potansiyeli taşıyor.

Bilinmesi gerekenler

Katar'ın ev sahipliğindeki görüşmeler, tıpkı 2015 nükleer anlaşmasında olduğu gibi 'dolaylı' formatta yürütülüyor; İranlı ve Amerikalı heyetler farklı salonlarda bulunurken mesajlar Katar tarafından iletiliyor. NYT'nin suikast iddiası ise müzakere masasındaki güvenlik kaygılarının ne denli yüksek olduğunu gözler önüne seriyor. Haberde, ABD'li yetkililerin İsrail'in böyle bir operasyonla diplomatik kanalı sabote edebileceğinden endişe ettiği belirtiliyor. İran cephesinde ise Dışişleri Bakanı Arakçi, askeri tehdit dilinin müzakereyle bağdaşmadığını belirterek, Tahran'ın baskı altında masaya oturmayacağının sinyalini veriyor. Nükleer anlaşmanın yeniden canlandırılmasına yönelik bu dolaylı görüşmeler, ABD'nin bölgedeki askeri varlığı ve İsrail'in güvenlik refleksleri ile iç içe geçmiş durumda.

Sırada ne var?

İlk turun tamamlanmasının ardından gözler ikinci tur görüşmelerin tarihine çevrildi. Hürriyet'in iddiasına göre müzakerelerin 11 Temmuz'da yeniden başlaması bekleniyor. Taslak takvime göre, önümüzdeki haftalarda teknik heyetlerin bir araya gelerek uranyum seviyeleri ve yaptırım listeleri gibi detayları çalışması öngörülüyor. Nihai bir anlaşma için ise tarafların henüz erken aşamada olduğu vurgulanıyor. Washington yönetimi bir yandan askeri caydırıcılığı masada tutarken, diğer yandan diplomatik angajman kurallarını işletmeye çalışıyor. İsrail'in olası müdahale ihtimali ve Tahran'ın sert iç siyasi dengeleri, müzakerelerin hızla tıkanmasına veya karşılıklı mahkum takasları gibi güven artırıcı adımlarla ilerlemesine yol açabilir.