İran-ABD görüşmeleri Cenevre'de tıkandı: Trump gerginliği masayı dağıttı

İran-ABD görüşmeleri, iki ülke arasında yıllardır süren nükleer kriz ve bölgesel gerilimi diplomatik zeminde çözmeyi hedefleyen kritik bir müzakere sürecidir. Umman’ın arabuluculuğunda İsviçre’nin Cenevre kentinde gerçekleştirilen üçüncü tur temaslar, beklenen yumuşama sinyali yerine yeni bir krizle gündeme oturdu. İran heyetinin, ABD Başkanı Donald Trump’ın sert açıklamalarının ardından görüşmeleri terk ettiği öne sürüldü.

Ne oldu?

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi başkanlığındaki İran heyeti ile ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff liderliğindeki Amerikan heyeti, Şubat 2026 sonunda Cenevre’de bir araya geldi. Umman Dışişleri Bakanlığı’nın ev sahipliğinde başlayan görüşmeler, kısa süre içinde gerilime sahne oldu. CNN Türk ve Hürriyet başta olmak üzere Türk medyasına yansıyan bilgilere göre İran heyeti, Trump’ın müzakere öncesinde veya sırasında yaptığı tehditkâr açıklamaları gerekçe göstererek oturumu terk etti. Görüşmelerin başladığına dair ilk haberlerin ardından “İran masadan kalktı” başlıkları ajanslara düştü. Umman yönetimi, üçüncü tur müzakerelerin sona erdiğini resmen açıklasa da taraflardan ortak bir mutabakat metni çıkmadı. Daha önce 6 Şubat 2026’da yine Umman’da yapılan ikinci turda da benzer bir senaryo yaşanmış, tansiyon düşürülememişti.

Neden gündemde?

Konunun Türkiye’de bu denli yankı bulmasının birkaç nedeni var. Birincisi, İran’ın Türkiye’nin doğu komşusu olması ve olası bir askeri çatışmanın sınır güvenliği, enerji hatları ve mülteci akımları açısından Ankara’yı doğrudan etkileyecek olması. İkincisi, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan liderliğindeki reformist hükümetin diyalog çabalarına rağmen Tahran’daki muhafazakâr kanadın masadan kalkılmasını “milli gurur” olarak pazarlaması, İran iç siyasetindeki çatlağı da gözler önüne seriyor. Üçüncüsü ise Trump faktörü: Eski Başkan Biden döneminde dolaylı yürüyen esir takası ve kısmi mutabakatların yerini, Trump’ın “müzakere ederken bile maksimum baskı” stratejisi aldı. Hürriyet gazetesinin “Trump gerginliği” vurgusu, tam da bu radikal söylem değişikliğine işaret ediyor. CNBC-e ise görüşmelerin başladığı anı manşete taşıyarak piyasaların ve enerji fiyatlarının nabzını tuttu.

Bilinmesi gerekenler

Cenevre’deki müzakere masasının formatı klasik doğrudan temas yerine “yakınlaştırma” (proximity talks) yöntemiyle ilerliyor. Ummanlı diplomatlar ayrı odalarda bekleyen heyetler arasında mekik dokuyor. İran’ın kırmızı çizgisi, uranyum zenginleştirme hakkından vazgeçmemek ve Trump’ın nükleer programı tamamen sökme talebini reddetmek. Washington ise Tahran’ın bölgedeki vekil güçlerini (özellikle Yemen’de Husiler, Lübnan’da Hizbullah) geri çekmesini şart koşuyor. İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, seçim vaadi olan yaptırımların kaldırılması için pragmatik bir çizgi izlemek istese de, asıl nihai kararın İran’da dini lider Ali Hamaney’de olduğu unutulmamalı. ABD heyeti ise henüz bu tura dair detaylı bir resmi açıklama yapmadı; bu sessizlik, “masadan kalkma” haberlerinin teyidini zorlaştırıyor. Mevcut bilgiler büyük ölçüde İran medyasına ve Umman kanallarına dayanıyor.

Sırada ne var?

Diplomatik kaynaklara göre tarafların önümüzdeki haftalarda teknik düzeyde yeniden bir araya gelme ihtimali tamamen rafa kalkmış değil. Ancak Trump’ın sosyal medya üzerinden yaptığı çıkışlar durumu her an alevlendirebilir. İran’da ise nisan ayı sonunda gerçekleşmesi beklenen Pezeşkiyan’ın Washington ziyareti iddiaları şimdilik havada kaldı. Petrol fiyatları, Cenevre’den barış çıkmadığı haberleriyle birlikte yukarı yönlü baskılandı. Türkiye açısından bakıldığında, Dışişleri Bakanlığı’nın önümüzdeki günlerde “itidal” çağrısını yinelemesi ve komşudaki krizin derinleşmemesi için diplomatik hatları açık tutması bekleniyor. Müzakere trafiğinin bir sonraki durağının yine Umman ya da Katar olması sürpriz olmayacaktır.