İngiltere Başbakanı Keir Starmer istifa etti: İşçi Partisi'nde deprem

Ne oldu?

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, başbakanlık görevinden ve liderliğini yürüttüğü İşçi Partisi'nden istifa ettiğini duyurdu. BBC başta olmak üzere uluslararası haber ajanslarının son dakika olarak geçtiği gelişme, İngiltere siyasetinde kısa sürede büyük bir deprem etkisi yarattı. Starmer'ın istifası, İşçi Partisi'nin iktidara gelmesinin üzerinden henüz kısa bir süre geçmişken gelmesi bakımından sürpriz olarak nitelendiriliyor. İstifa kararının, Başbakan'ın partisi içinde yaşadığı güven kaybı, ekonomik göstergelerdeki hızlı bozulma ve arka arkaya patlak veren siyasi krizlerin bir sonucu olduğu belirtiliyor. Starmer'ın danışmanı Morgan McSweeney'nin daha önce görevinden ayrılması, liderin yalnızlaştığı yorumlarını da beraberinde getirmişti.

Neden gündemde?

Starmer'ın istifası, Türkiye ve dünya basınında birkaç kritik başlık nedeniyle geniş yer buluyor. Birincisi, İşçi Partisi'nin seçim zaferinden sonra iktidarını konsolide edemeden lider değişikliğine gitmesi, Birleşik Krallık'taki siyasi istikrarı sorgulatıyor. İkincisi, istifaya giden yolun ekonomik temelleri Türkiye'deki seçmen için de tanıdık bir hikâye sunuyor: artan hayat pahalılığı, enflasyonla mücadelede yaşanan zorluklar ve seçmen nezdinde eriyen destek. Üçüncü olarak, uluslararası ajansların servis ettiği haberlere göre Starmer'ı sarsan krizler arasında Epstein belgeleriyle ilgili tartışmalar, İran’ın nükleer programına yönelik gerilimler ve hatta beklenmedik bir şekilde kültür-sanat dünyasından yükselen eleştiriler yer alıyor. Bu çok başlıklı kriz sarmalı, bir liderin kısa sürede nasıl köşeye sıkışabileceğinin güncel bir örneği olarak öne çıkıyor.

Bilinmesi gerekenler

Keir Starmer, 2020 yılından bu yana İşçi Partisi'nin liderliğini yürütüyordu. Jeremy Corbyn sonrası partiyi merkeze çekme vaadiyle göreve gelmiş, sert sol çizgiyi yumuşatarak seçim kazanabilecek bir profil çizmeye çalışmıştı. Ancak iktidara yürüyüş sürecinde verilen vaatler ile gerçekler arasındaki makas kısa sürede açıldı. Ekonomide beklenen toparlanmanın gelmemesi, kemer sıkma politikalarına geri dönüleceği korkusu ve yerel seçimlerde alınan ağır yenilgiler Starmer'ın elini zayıflattı. Özellikle partisinin geleneksel oy tabanıyla arasına mesafe girmesi, istifanın arka planındaki en güçlü dinamiklerden biri olarak değerlendiriliyor. İngiltere basını, istifa öncesinde Starmer'ın kabine içindeki kritik isimlerin desteğini de kaybettiğini yazdı. Danışmanı Morgan McSweeney'nin istifası, perde arkasındaki kırılmanın dışa vurumu olarak okundu. Starmer, Kral III. Charles'a istifasını sunarak geleneksel prosedürü başlatırken, İşçi Partisi yeni liderini belirlemek için olağanüstü kongre takvimini işletecek.

Sırada ne var?

İşçi Partisi tüzüğü gereği, genel başkanlık için adayların belirlenmesi ve parti içi seçim sürecinin tamamlanması bekleniyor. Bu süreçte Birleşik Krallık'ın bir vekil başbakan tarafından yönetilmesi ihtimali konuşuluyor. Erken genel seçim baskısı şimdilik düşük görünse de, Muhafazakâr Parti kanadından yükselen "istikrarsızlık" eleştirileri seçim tartışmalarını alevlendirebilir. Dış politikada ise özellikle Ukrayna'ya verilen desteğin ve Avrupa Birliği ile yeniden şekillendirilmeye çalışılan ilişkilerin akıbeti, yeni liderin tutumuna bağlı olacak. Türkiye açısından bakıldığında, Londra ile Ankara arasında son dönemde ivme kazanan savunma sanayii iş birlikleri ve ticaret hacmi hedeflerinin kısa vadede sekteye uğraması beklenmiyor; zira iki ülke ilişkileri lider düzeyinin ötesinde kurumsal mekanizmalarla yürütülüyor. Yine de yeni başbakanın Kıbrıs ve Doğu Akdeniz konularına yaklaşımı Ankara tarafından dikkatle izlenecek.