İletişim Başkanı Duran'dan İsrail'in 1915 kararına ağır yanıt: Soykırım suçuyla yargılananlar tarih dersi veremez

Ne oldu?

Türkiye-İsrail soykırım krizi, İsrail hükümetinin 1915 olaylarını resmen 'Ermeni soykırımı' olarak tanıma kararı almasıyla yeni bir boyuta taşındı. İsrail kabinesinden geçen tasarı, Ankara ile Tel Aviv arasında zaten gergin olan ilişkilerde tansiyonu daha da yükseltti. İletişim Başkanı Burhanettin Duran, bu adıma sosyal medya hesabından sert bir çıkış yaptı. Duran, mesajında net bir ifade kullandı: 'Soykırım suçuyla yargılananların Türkiye'ye tarih dersi vermeye hakkı yoktur.' Bu açıklama, Türkiye'nin İsrail'in kararına verdiği en üst düzey ve en doğrudan yanıt oldu.

Neden gündemde?

Bu gelişme, iki ülke arasındaki suçlamaların tam bir 'soykırım' sarmalına dönüştüğü bir dönemde yaşanıyor. Türkiye, 7 Ekim 2023 sonrası Gazze'de on binlerce sivilin ölümüne yol açan askeri operasyonları nedeniyle İsrail'i defalarca 'soykırım devleti' olmakla suçlamıştı. Geçtiğimiz ağustos ayında ise Güney Afrika'nın Uluslararası Adalet Divanı'nda (UAD) İsrail aleyhine açtığı soykırım davasına resmen müdahil olma kararı alarak somut bir hukuki adım attı. İsrail'in tam da bu süreçte, Türkiye'nin en hassas olduğu tarihi konulardan birini gündeme getirmesi manidar bulunuyor. Ankara, bu kararı İsrail'in kendi suçlarını örtbas etme ve dikkatleri başka yöne çekme girişimi olarak değerlendiriyor. Kamuoyunda da İsrail'in bu hamlesi, Gazze'deki insanlık dramı devam ederken atılmış ikiyüzlü bir adım olarak görülüyor.

Bilinmesi gerekenler

Türkiye'nin pozisyonu net: 1915 olaylarının hukuki tanımının ulusal parlamentoların keyfi kararlarıyla yapılamayacağı ve konunun tarihçiler tarafından ele alınması gerektiği. İletişim Başkanlığı ve Dışişleri Bakanlığı kaynakları, kararın İsrail'deki aşırı sağcı koalisyon hükümetinin iç kamuoyuna yönelik bir mesajı olduğunu düşünüyor. Uluslararası hukuk çerçevesinde bakıldığında, bir devleti 'soykırım' ile yargılamanın yegane yetkili mercii olan UAD'de yargılanan İsrail'in, başka bir ülkeye soykırım suçlaması yöneltmesi, Türk yetkililere göre hukuki ve ahlaki zeminden yoksun. Türkiye'nin UAD'deki müdahillik başvurusu, İsrail'in Soykırım Sözleşmesi'ni ihlal ettiğine dair hukuki argümanlar içeriyor. İki ülke arasındaki ticari ve diplomatik ilişkiler son yılların en düşük seviyesinde seyrederken, bu son kararın kısa vadede normalleşme ihtimalini tamamen ortadan kaldırdığı değerlendiriliyor.

Sırada ne var?

Ankara'nın bu karara misilleme olarak atabileceği adımlar merak konusu. Dış politika analistleri, Türkiye'nin İsrail'e yönelik mevcut ihracat kısıtlamalarını daha da sertleştirebileceğini veya diplomatik temsil seviyesini daha aşağı çekebileceğini öngörüyor. Esas kritik gelişme ise UAD cephesinde yaşanacak. Türkiye, İsrail aleyhine açılan soykırım davasına müdahil olarak yalnızca siyasi değil, hukuki bir cephe de açmış durumda. Bu süreçte sunulacak yazılı ve sözlü beyanlar, iki ülke arasındaki suçlamaların uluslararası yargı önünde resmileşmesini sağlayacak. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın önümüzdeki günlerde yapacağı açıklamalar, Türkiye'nin atacağı somut adımların sinyalini verecek.