İHA saldırıları Karadeniz'i vurdu: Sivil gemiler yeni hedef mi?

İHA saldırısı, son 48 saatte Karadeniz’in kuzeyinde seyreden sivil bir yük gemisini vurarak savaşın coğrafi sınırlarının ötesine taşan yeni ve tehlikeli bir safhayı gündeme getirdi. Rusya’nın Kerç Yarımadası’na yönelik Ukrayna insansız hava aracı saldırısında 4 kişinin hayatını kaybettiğini duyurmasının hemen ardından, bu kez Odessa Limanı açıklarında Panama bayraklı, Türk vatandaşlarının da bulunduğu bir gemiye düzenlenen saldırı dikkatleri bölgeye çevirdi. Olayda bir mürettebat üyesi yaşamını yitirirken, ikisi Türk vatandaşı olmak üzere iki kişi yaralandı.

Ne oldu?

Türk Dışişleri Bakanlığı tarafından da doğrulanan bilgilere göre, saldırı Ukrayna’nın Odessa Limanı açıklarında, Türkiye’ye ait bir kuru yük gemisine yapıldı. İnsansız hava aracı (İHA) ile düzenlenen saldırı sonucu gemide ciddi hasar meydana geldi. Mürettebatın büyük bölümü kurtarılırken, yaralanan Türk vatandaşlarının sağlık durumlarının iyi olduğu öğrenildi. Eş zamanlı olarak Rus yetkililer, Ukrayna’nın Kerç Yarımadası’na yaptığı İHA saldırısını püskürttüklerini ancak enkaz parçalarının bir yerleşim alanına düşmesi sonucu 4 sivilin öldüğünü açıkladı. Moskova’da ise bir petrol rafinerisine yine İHA’larla saldırı düzenlendiği ve tesisin kısmen hasar aldığı bildirildi.

Neden gündemde?

Bu saldırılar, Rusya-Ukrayna savaşının denizdeki kurallarını kökünden değiştiriyor. Daha önce savaşın tarafları, özellikle Karadeniz’deki tahıl koridoru anlaşmaları çerçevesinde sivil denizciliği büyük ölçüde muaf tutmaya özen göstermişti. Ancak Panama bayraklı bir ticari geminin, hem de içinde Türk mürettebat varken doğrudan hedef alınması, denizlerdeki güvenlik riskini lojistik bir krize dönüştürme potansiyeli taşıyor. Türkiye’nin hem NATO üyesi hem de Karadeniz’in en önemli aktörlerinden biri olması, olayı Ankara için sadece bir konsolosluk vakası olmaktan çıkararak, diplomatik bir krize dönüştürme riskini beraberinde getiriyor.

Bilinmesi gerekenler

Karadeniz’de seyir güvenliği son bir yılda deniz mayınları nedeniyle zaten kırılgan bir durumdaydı. Şimdi buna bir de uzun menzilli insansız hava araçlarının sivil gemilere yönelik oluşturduğu asimetrik tehdit eklendi. Saldırının, bir tarafın kasıtlı eylemi mi yoksa başka bir hedefe yönelik operasyonun talihsiz bir sonucu mu olduğu henüz netleşmedi; bu noktada resmi teyit bekleniyor. Öte yandan Rusya, kendi topraklarına uzanan İHA dalgaları karşısında hava savunmasını güçlendirmeye çalışırken, St. Petersburg gibi cephe hattına yüzlerce kilometre uzaklıktaki şehirler bile artık tehdit altında. Bloomberg HT’nin haberine göre, yalnızca bir gecede St. Petersburg üzerinde 144 İHA etkisiz hale getirildi.

Sırada ne var?

Ankara’nın olaya yaklaşımı kritik olacak. Dışişleri Bakanlığı saldırıyı şiddetle kınadı ve yaralı vatandaşların en kısa sürede Türkiye’ye nakli için çalışmaların başladığını duyurdu. Ancak asıl mesele, bu tür saldırıların tekrar etmesi halinde Karadeniz’deki ticari deniz trafiğinin sürdürülebilirliği. Uluslararası deniz sigortacılığı şimdiden bölgeye yönelik risk primlerini yeniden değerlendirmeye alırken, gemi sahipleri alternatif rotalara yönelmeye başlarsa bunun küresel emtia fiyatlarına yansıması kaçınılmaz olacak. Kremlin cephesinde ise sivil kayıpların artması, Rus kamuoyunda savaşa dönük eleştirileri alevlendirebilir.

Savaşın ucu açık bir şekilde denizlere yayılması, ‘dondurulmuş ihtilaf’ umutlarını da şimdilik rafa kaldırmış görünüyor.