İBB davasında mahkeme değişikliği tartışmaları: 40. Ağır Ceza Mahkemesi kapatıldı, dosya 33. Ağır Ceza’ya devredildi

Ne oldu?

İBB davası mahkeme değişikliği, Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) İstanbul 40. Ağır Ceza Mahkemesini kapatması ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne yönelik yolsuzluk ile terör soruşturmaları kapsamında açılan davanın 33. Ağır Ceza Mahkemesine devredilmesiyle gündeme gelen yargısal bir idari karardır. HSK, 40. Ağır Ceza Mahkemesinin faaliyetine son verirken, derdest dosyaların yeni kurulan ya da belirlenen mahkemelere aktarılmasına hükmetti. Bu kapsamda kamuoyunda geniş yankı uyandıran İBB davası da artık 33. Ağır Ceza Mahkemesinin bakacağı dosyalar arasına girdi. Dava sürecinde yeni bir duruşma tarihi öncesinde alınan bu karar, muhalefet ve hukuk çevrelerinde dosyanın seyrine etki edebilecek idari bir müdahale olarak değerlendirildi.

Neden gündemde?

Mahkeme değişikliği, dosyanın hangi hakim veya heyet tarafından karara bağlanacağını doğrudan etkileme potansiyeli nedeniyle siyasi ve hukuki tartışmaların odağına oturdu. Muhalefet partileri, kararın İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'na yönelik siyasi kıskacın bir parçası olduğunu iddia ediyor. HSK'nın mahkeme kapatma yetkisi yasal çerçevede tanımlanmış olsa da, zamanlamanın dava süreciyle örtüşmesi, yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı ilkeleri açısından soru işaretleri yarattı. Hukuk uzmanları, bir mahkemenin kapatılmasıyla dosyanın yeni bir heyete devredilmesinin, yargılamanın makul sürede tamamlanması ilkesi ile çelişebileceğine dikkat çekiyor. Öte yandan iktidara yakın kaynaklar, HSK kararlarının rutin idari düzenlemeler olduğunu ve mahkemelerin iş yükü dengesi gözetilerek bu tür değişikliklerin her zaman yapılabileceğini savunuyor.

Bilinmesi gerekenler

İBB davası, İstanbul Büyükşehir Belediyesine yönelik iki ayrı soruşturma hattından besleniyor. Bunlardan ilki belediyeye bağlı iştirakler üzerinden yürütülen yolsuzluk ve rüşvet iddialarını, diğeri ise terör örgütüyle irtibatlı olduğu öne sürülen yapılarla kurumsal iş birliklerini kapsıyor. 40. Ağır Ceza Mahkemesinin kapatılmasıyla birlikte dosyaya artık 33. Ağır Ceza Mahkemesi bakacak. Kararın açıklandığı gün muhalefet kanadından sert tepkiler yükseldi. Cumhuriyet Halk Partisi yetkilileri, “yargı darbesi” ve “kumpas” suçlamalarını yinelerken, HSK ise kararın tamamen idari ve teknik gerekçelere dayandığını belirtti. Avukatlar ve hukukçular ise mahkeme değişikliğinin yargılama sürecini uzatabileceği, delillerin yeniden değerlendirilme zorunluluğu doğuracağı ve savunma hakkını zedeleyebileceği değerlendirmesinde bulunuyor.

Sırada ne var?

Dosyanın devredildiği 33. Ağır Ceza Mahkemesinin önümüzdeki günlerde yeni bir duruşma takvimi belirlemesi bekleniyor. Heyet değişikliği nedeniyle yargılamanın yeniden başlatılması ya da mevcut aşamadan devam edilmesi yönünde bir ara karar çıkması muhtemel. HSK'nın kararına karşı herhangi bir idari itiraz yolu açık olmasa da, avukatların yeni mahkeme heyetinin reddi talebinde bulunabileceği konuşuluyor. Siyasi cephede ise bu gelişmenin yaklaşan seçim atmosferinde muhalefetin söylemlerini sertleştireceği ve yargı bağımsızlığı tartışmasını parlamentonun gündemine taşıyacağı öngörülüyor. Sürecin nasıl şekilleneceği, büyük ölçüde 33. Ağır Ceza Mahkemesi heyetinin yapacağı ilk usul işlemleri ve belirleyeceği yargılama stratejisiyle netlik kazanacak.