IBAN mağdurları düzenleme nedir? Yeni yargı paketinde neler değişiyor?
AKP, banka hesaplarını başkalarına kullandırdığı için dolandırıcılık suçlamasıyla karşılaşan 'IBAN mağdurları' için yeni bir yasal düzenleme hazırlığında. Düzenlemenin, Türk Ceza Kanunu'nda değişiklik öngörerek bu kişilerin cezai sorumluluğunu yeniden tanımlaması bekleniyor.
Ne oldu?
IBAN mağdurları düzenleme, banka hesabını veya IBAN numarasını üçüncü kişilerin kullanımına açtığı halde, asıl dolandırıcılığı gerçekleştiren kişilerle organik bağı bulunmayan veya suç kastı taşımayan bireylerin hukuki durumunu netleştirmeyi amaçlayan yasal bir çalışmadır. AKP’nin üzerinde çalıştığı ve 12. Yargı Paketi’ne eklenmesi planlanan düzenleme, özellikle internet üzerinden iş ilanı vaadiyle kandırılarak hesaplarını kullandıran dar gelirli vatandaşları ağır ceza yaptırımlarından korumayı hedefliyor.
Neden gündemde?
Konu, Adalet Bakanı Akın Gürlek’in 16 Şubat 2026’da yaptığı açıklamalarla yeniden kamuoyunun gündemine oturdu. Bakan Gürlek, 12. Yargı Paketi kapsamında “IBAN mağduru” olarak tanımlanan kişilere yönelik bir çalışma yürütüldüğünü belirtti. Gündemin alevlenmesinin ardında yatan asıl sebep ise, dolandırıcılık organizasyonlarında yalnızca paravan olarak kullanılan hesapların sahiplerinin, dosya kapsamında ağır ceza mahkemelerinde yargılanıp uzun süreli hapis cezalarıyla veya adli kontrol tedbirleriyle karşı karşıya kalması. Mağduriyet iddiasıyla adliye koridorlarına akın eden ve cezaevinde bulunan vatandaşların sayısındaki artış, düzenlemeyi siyasetin en üst sırasına taşıdı. 5 Haziran 2026 itibariyle paketin Meclis’teki seyri sırasında, konunun teklife bir önergeyle eklenip eklenmeyeceği belirsizliğini koruyor. Memurlar.Net’in aktardığına göre, son haliyle 12. Yargı Paketi metninde IBAN mağdurlarına yer verilmedi; ancak AKP’nin komisyon aşamasında bu yönde bir önerge vermeye hazırlandığı çeşitli kaynaklarca ifade ediliyor.
Bilinmesi gerekenler
- Yasal dayanak ve kapsam: Düzenlemenin merkezinde, Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) malvarlığına karşı işlenen suçlarda etkin pişmanlık hükümlerini düzenleyen 145. maddesi veya benzer bir ek madde bulunması bekleniyor. Amaç, banka hesabını kullandıran fakat asıl dolandırıcılık fiilini işlemeyen veya suçtan doğrudan menfaat elde etmeyen kişilerin kast durumunu yeniden tanımlamak.
- Nitelikli dolandırıcılık ayrımı: Halihazırda birçok IBAN mağduru, örgütlü suçlarla ilişkilendirilerek TCK 158 kapsamında nitelikli dolandırıcılık suçlamasıyla karşı karşıya. Yeni düzenleme, fiilin işleniş biçimine bakarak bu kişileri asli fail olmaktan çıkaracak bir kademelendirme getirebilir.
- Kimler IBAN mağduru sayılıyor? Instagram ve benzeri platformlarda “yüksek kazançlı ek iş” vaadiyle kandırılan, banka hesap bilgilerini iyi niyetle paylaşan ancak hesaplarının üzerinden milyonlarca liralık vurgun yapıldığını sonradan öğrenen kişiler bu kapsamda değerlendiriliyor. Bu kişilerin büyük bölümünün öğrenci, ev hanımı veya asgari ücretle geçinen dar gelirli olduğu belirtiliyor.
- Yargıdaki mevcut durum: Henüz yasalaşmış bir af veya özel infaz düzenlemesi bulunmuyor. Mevcut davalarda yargıçlar, her dosyayı kendi özelinde değerlendirerek beraat veya ceza indirimi uyguluyor; ancak içtihadı birleştirme kararı olmadığı için uygulamada ciddi farklılıklar gözleniyor.
Sırada ne var?
- Yargı Paketi’nin Meclis Genel Kurulu’ndaki görüşmeleri önümüzdeki haftalarda devam edecek. AKP’nin IBAN mağdurlarını kapsayan önergeyi komisyonda gündeme getirmesi halinde, bu maddenin torba yasaya eklenmesi bekleniyor. Muhalefetin, düzenlemenin kapsamını genişletecek veya daraltacak ek önergeler sunma ihtimali yüksek. Yasa teklifi komisyondan geçip Genel Kurul’da kabul edilirse, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren devam eden soruşturma ve kovuşturmalarda sanık lehine olan hükmün uygulanması gündeme gelecek. Bu durum, ceza infaz kurumlarında tutuklu bulunan yüzlerce kişinin tahliye talebini hızlandırabilir.
Sık Sorulan Sorular
IBAN mağduru kime denir?
IBAN mağduru, banka hesap bilgilerini kendi rızasıyla ancak genellikle bir iş teklifi vaadiyle kandırılarak başkasıyla paylaşan, bu hesaplar aracılığıyla dolandırıcılık yapıldığını bilmeyen veya suç kastı taşımayan, buna rağmen adli işleme maruz kalan gerçek kişileri tanımlar.
Yeni düzenleme cezaevindeki kişilere tahliye imkânı getirecek mi?
Düzenlemenin yasalaşması halinde, dosya kapsamında asıl fail olarak görülmeyen ve hesabını kullandırmak dışında eylemi bulunmayan sanıklar hakkında tahliye kararları verilebilir. Ancak bu durum her dosyanın somut delil durumuna göre hâkimlikçe değerlendirilecek ve doğrudan bir af anlamına gelmeyecektir.
12. Yargı Paketi'nde IBAN maddesi bulunuyor mu?
5 Haziran 2026 itibariyle kamuoyuna yansıyan metinde IBAN mağdurlarına ilişkin bir madde yer almıyor. AKP’nin, teklifin komisyon görüşmeleri sırasında bu yönde bir önerge vermesi bekleniyor; ancak teklifin Genel Kurul’da kabul edilip edilmeyeceği henüz netleşmiş değil.