IBAN düzenlemesi yasa teklifi: 12. Yargı Paketi'nde neler değişiyor?
AKP'nin 12. Yargı Paketi'ne eklediği yeni maddeyle, başkasının banka hesabını kullandıranlara müstakil hapis cezası geliyor. Düzenleme, IBAN kiralama yöntemiyle dolandırıcılığa aracılık edenlere yönelik cezaları netleştiriyor.
Ne oldu?
IBAN düzenlemesi yasa teklifi, Türk Ceza Kanunu'nda değişiklik öngören 12. Yargı Paketi kapsamında Meclis gündemine geldi. Teklifle, özellikle dolandırıcılık suçlarında kullanılan IBAN kiralama yöntemine karşı bağımsız bir suç tanımı yapılıyor. TBMM Adalet Komisyonu'ndan geçen pakete eklenen madde uyarınca, kendi banka hesabını para karşılığı başkasının kullanımına açanlar, başka bir suça karışmasalar dahi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya kalacak. Düzenlemenin temel hedefi, nitelikli dolandırıcılık soruşturmalarında binlerce banka hesabı sahibinin mağduriyet yaşamasının önüne geçmek.
Neden gündemde?
Son yıllarda Türkiye'de dolandırıcılık çeteleri, vatandaşları "IBAN kiralama" yöntemiyle suç ağına çekiyor. 500-1000 lira karşılığında banka hesaplarını kullandıran kişiler, hesapları yasa dışı bahis, dolandırıcılık ve kara para aklamada kullanılınca kendilerini ağır suçlamaların içinde buluyordu. Aralık 2025'te yapılan bir değişiklikle nitelikli dolandırıcılık dosyalarının Ağır Ceza Mahkemeleri yerine Asliye Ceza Mahkemelerinde görülmesi kararlaştırılmıştı. Şimdi ise AKP'nin teklifiyle daha ileri bir adım atılıyor: IBAN kiralama fiili, TCK 158. maddeye eklenen yeni fıkrayla müstakil bir suç haline getiriliyor. Kamuoyunda "IBAN mağdurları" olarak bilinen, çoğu zaman suçun varlığından habersiz şekilde hesabını kullandıran öğrenci ve dar gelirli binlerce kişi için yeni bir hukuki çerçeve çiziliyor.
Bilinmesi gerekenler
Düzenlemeyle birlikte IBAN kiralama fiili, nitelikli dolandırıcılık kapsamından çıkarılarak bağımsız bir suç olarak tanımlanıyor. Mahkemelerin iş yükünü azaltması ve daha hızlı yargılama sağlaması beklenen bu değişiklik, cezasızlık anlamına gelmiyor; aksine bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülüyor. Düzenleme, hesap sahibinin suçtan doğrudan sorumlu tutulabilmesi için kast unsurunun yeniden değerlendirilmesini mümkün kılıyor. DW.com'un aktardığına göre, paketteki Yargıtay'a ilişkin tartışmalı bazı düzenlemeler ise gelen tepkiler sonrası geri çekildi. Birgün.net'in haberine göre, paket komisyondan geçerken Yargıtay düzenlemesi çıkarılıp yerine IBAN maddesi eklendi.
Sırada ne var?
- Yargı Paketi, TBMM Genel Kurulu'nda görüşülmeyi bekliyor. Paketin önümüzdeki haftalarda yasalaşması halinde, IBAN kiralama fiiline ilişkin yeni ceza maddesi Resmi Gazete'de yayımlandıktan hemen sonra yürürlüğe girecek. Yargı çevreleri, düzenlemenin özellikle gençler ve öğrenciler arasında yaygınlaşan "kolay para" tuzağına karşı caydırıcı olmasını umuyor. Bankaların da müşterilerini bilgilendirme yükümlülüğünün artırılması ve kamu spotlarıyla farkındalık çalışmalarının genişletilmesi bekleniyor. Düzenlemenin yasalaşması durumunda, halen devam eden soruşturmalarda suç vasfının yeniden belirlenmesi ve lehe kanun uygulaması gündeme gelebilir.
Sık Sorulan Sorular
IBAN kiralama nedir ve neden yasaklanıyor?
IBAN kiralama, bir banka hesabının belirli bir ücret karşılığında başkasının kullanımına sunulmasıdır. Dolandırıcılık, yasa dışı bahis ve kara para aklama gibi suçlarda kullanıldığı için yeni düzenlemeyle bağımsız bir suç haline getiriliyor.
IBAN düzenlemesi yasa teklifi yasalaşırsa cezalar ne olacak?
Teklife göre, başkasına ait banka hesabını kullandıranlar, başka bir suç işlemeseler dahi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası alabilecek. Bu ceza, TCK 158. maddeye eklenecek yeni fıkra kapsamında verilecek.
Mevcut IBAN mağdurları bu düzenlemeden nasıl etkilenecek?
Düzenleme yasalaştığında, nitelikli dolandırıcılık yerine müstakil suç kapsamında değerlendirilen IBAN kiralama fiilleri için lehe kanun uygulaması devreye girebilir. Asliye Ceza Mahkemelerinde görülecek davaların daha hızlı sonuçlanması ve mağduriyetlerin giderilmesi hedefleniyor.