IBAN düzenlemesi Yargı Paketi nedir? 400 bin dosyayı kapsayan düzenleme Meclis yolunda
IBAN düzenlemesi Yargı Paketi, banka hesaplarını başkasına kullandırdığı için yargılanan ve aralarında dolandırıcılık kastı bulunmayan kişileri ilgilendiren, 12. Yargı Paketi içinde yer alması beklenen kritik bir hukuki düzenlemedir. Taslak, yaklaşık 400 bin dosyayı kapsayarak mağduriyetleri gidermeyi hedefliyor.
Ne oldu?
IBAN düzenlemesi Yargı Paketi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine gelmeye hazırlanan 12. Yargı Paketi’nin en tartışmalı ve merakla beklenen ayağıdır. Düzenleme, özellikle sosyal medya ilanları veya tanıdık aracılığıyla banka hesap bilgilerini (IBAN) kullandıran ve bu hesapların nitelikli dolandırıcılık suçlarında kullanılması sonucu kendilerini sanık sandalyesinde bulan kişileri kapsıyor. Adalet Bakanlığı’nın yürüttüğü çalışmalarda son viraja gelindiği; taslak metnin yaklaşık 50 maddeye ulaştığı ve IBAN düzenlemesine “kesin” gözüyle bakıldığı belirtiliyor. Hukuki temel olarak Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 145. maddesinin, yani “etkin pişmanlık ve zararın tazmini” hükümlerinin, dolandırıcılık kastı olmayan hesap sahiplerini kapsayacak şekilde yeniden yorumlanması hedefleniyor. Kaynaklara göre bu adım, şu an yargıda birikmiş yaklaşık 400 bin dosyayı doğrudan etkileyecek.
Neden gündemde?
Konunun bu kadar gündemde kalmasının birkaç temel sebebi var. Birincisi, mağdur profili toplumun geniş bir kesimine yayılmış durumda. Yüksek kâr vaadi içeren sahte iş ilanlarına kanan işsizler, öğrenciler veya ek gelir arayan dar gelirli vatandaşlar, farkında olmadan suç zincirinin bir parçası haline geldi. Bu kişilerin banka hesapları, online kumar ve nitelikli dolandırıcılık suçlarında aracı olarak kullanıldı. Ancak mevcut yargı pratikleri, çoğu zaman hesabın sahibi ile asıl suç organizasyonunun yöneticileri arasındaki bağlantıyı ayrıştıramadı. İkinci olarak, siyasi partilerin konuya yaklaşımı tartışmaları alevlendirdi. İktidar kanadı paketi “mağdurların yaralarını saracak bir adalet reformu” olarak sunarken, muhalefet kanadı düzenlemenin “yeterince derin olmadığını” ve asıl vurgunculara göz yumabileceğini savunuyor. Sözcü Gazetesi’ndeki “AKP, IBAN mağdurlarıyla dalga geçiyor” başlığı bu sert eleştiriyi yansıtıyor. Diğer yandan BBC Türkçe ve Memurlar.Net gibi yayın organları düzenlemenin büyük bir yargısal yükü hafifleteceğini raporluyor.
Bilinmesi gerekenler
Düzenlemenin ayrıntıları netleşmeye başlasa da resmi metin henüz TBMM Başkanlığı’na sunulmuş değil. Edinilen bilgilere göre kritik noktalar şöyle:
- Kast ayrımı: Hesap sahibinin, hesabını kullandırdığı kişilerin dolandırıcılık yapacağını bilip bilmediğine bakılacak. Eğer kişi sadece maddi sıkıntı nedeniyle, suçtan habersiz bir şekilde IBAN’ını paylaştıysa, TCK 145 kapsamında ceza almayabilecek veya cezası düşebilecek.
- Etkin pişmanlık: Mağdura verilen zararın karşılanması halinde ceza indirimi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) gibi seçenekler devreye girecek.
- Ev hanımları ve işsizler: Düzenleme, özellikle paravan şirketlerin hedefi haline gelen ve “hesap kiralama” tuzağına düşen ev kadınları ile işsiz gençlerin dosyalarında belirleyici olacak. Adalet Bakanı Akın Gürlek, 1 Nisan 2026 tarihinde yaptığı açıklamada, “Banka hesabını kullandıran ancak asıl dolandırıcılık kastı olmayan kişiler için özel bir çalışma yürütüldü” diyerek paketin sinyalini vermişti. Ancak henüz taslak aşamasında olduğu için hangi maddelerin doğrudan infaz düzenlemesiyle birleşip Meclis’ten geçeceği konusu müzakereye açık durumda.
Sırada ne var?
Takvim 27 Nisan 2026 itibarıyla sıkışmış durumda. Cumhurbaşkanlığı’ndaki son değerlendirmelerin ardından taslağın AKP ve MHP milletvekillerinin ortak önergesiyle TBMM Adalet Komisyonu’na getirilmesi bekleniyor. Komisyon aşamasında, özellikle mağduriyet tazmininin devlet hazinesine mi yoksa doğrudan suçtan zarar gören kişiye mi yapılacağı tartışılacak. Eğer paket yasalaşırsa, düzenleme geçmişe dönük olarak uygulanacak ve şu an yargılaması süren ya da kesinleşmiş dosyalar da bu kapsamda yeniden değerlendirilebilecek. Uzmanlar, düzenlemenin yasalaşması halinde istinaf mahkemelerindeki yoğunluğun önemli ölçüde azalacağını, ancak yeni yasanın suistimale açık noktalarının olmaması için “kast” tanımının çok net yapılması gerektiğini vurguluyor. Meclis’teki genel kurul süreci ise bütçe ve siyasi partilerin yasama takvimine bağlı olarak birkaç hafta içinde netleşecek.
Sık Sorulan Sorular
IBAN düzenlemesi tam olarak kimi kapsıyor?
Düzenleme, banka hesabını başkalarına kullandıran ancak bu hesapların nitelikli dolandırıcılık veya yasa dışı bahis gibi suçlarda kullanılacağını bilmeyen kişileri kapsıyor. Özellikle iş ilanıyla kandırılanlar ve maddi durumu iyi olmayan hesap sahipleri hedefte.
Yeni yargı paketiyle IBAN mağdurları hapisten kurtulacak mı?
Pakette TCK 145 (etkin pişmanlık) maddesine dayanarak ceza indirimi veya cezasızlık imkanı öngörülüyor. Ancak bu durum, kişinin suç organizasyonuyla bir bağlantısı olup olmadığının yargı tarafından net bir şekilde tespit edilmesine bağlı. Kesinleşmiş bir af ya da kayıtsız şartsız bir serbest bırakma söz konusu değil.
Düzenleme ne zaman yasalaşacak?
Taslak şu anda Cumhurbaşkanlığı'ndaki son inceleme aşamasında. AKP grubunun vermeyi planladığı önergeyle kısa süre içinde TBMM Adalet Komisyonu'na gelmesi, ardından Genel Kurul’da görüşülmesi bekleniyor. Henüz resmi bir yasalaşma tarihi açıklanmadı.
400 bin dosya sayısı doğru mu?
BBC Türkçe ve Adalet Bakanlığı kaynaklı çeşitli haberlere yansıyan bilgiler, şu an yargıda IBAN üzerinden işlenen suçlarla ilgili yaklaşık 400 bin dosyanın biriktiğini gösteriyor. Resmi olmayan bu rakam, düzenlemenin ölçeğini ortaya koymak için sıkça zikrediliyor.