IBAN düzenlemesi: 12. Yargı Paketi’nin kaderi belirsiz, 400 bin dosya ne olacak?

Ne oldu?

IBAN düzenlemesi, banka hesabını kasıtlı olarak ya da iyi niyetle bir başkasına kullandıran ve bu hesapların nitelikli dolandırıcılık suçunda araç olarak kullanılması sonucu ağır cezalarla karşı karşıya kalan yüz binlerce kişinin durumunu yeniden tanımlamayı amaçlayan yasal değişikliktir. Kamuoyunda "IBAN mağdurları" olarak anılan bu kişiler için Adalet Bakanı Akın Gürlek şubat ayında müjde vermiş, düzenlemenin 12. Yargı Paketi içinde yer alacağını belirtmişti. Ancak paketin Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan nihai metninde IBAN düzenlemesine yer verilmediği ortaya çıktı. Edinilen bilgilere göre AK Parti, taslakta yer almayan bu maddeyi komisyon görüşmeleri sırasında bir önerge ile pakete eklemeyi planlıyor. Sürecin geleceği, verilecek önergenin kabul edilip edilmeyeceğine bağlı durumda.

Neden gündemde?

Konu, özellikle sosyal medya üzerinden iş bulma vaadiyle veya komisyon karşılığı banka hesaplarını başkalarına kullandıran dar gelirli vatandaşların yaşadığı mağduriyetle alevlendi. Uygulamada, hesap sahibi daha ifadesi alınmadan doğrudan tutuklanabiliyor ve nitelikli dolandırıcılık suçundan on yıllarca hapis cezasıyla yargılanabiliyor. BBC'nin aktardığı verilere göre düzenleme, yaklaşık 400 bin dosyayı kapsayacak. Mevcut yasal çerçeve, hesabını kullandıran kişi ile dolandırıcılığı organize eden kişi arasında yeterli ayrım yapmadığı için büyük bir adalet sorununa dönüşmüş durumda. 12. Yargı Paketi'nin "IBAN maddesi olmadan" Meclis'e gelmesi, mağdur olduğunu söyleyen geniş bir kitlede hayal kırıklığı yarattı; iktidar kanadı ise sürecin takipçisi olduklarını belirterek beklentiyi yönetmeye çalışıyor.

Bilinmesi gerekenler

• Temel sorun: Yargıtay içtihatları, banka hesabını başkasına kullandırma eylemini çoğu durumda nitelikli dolandırıcılığa iştirak sayıyor. Bu durum, işlenen dolandırıcılıktan haberi olmayan kişilerin çok ağır ceza tehdidi altında kalmasına yol açıyor.
• Düzenlemenin hedefi: Hesap sahibinin kastı ve suça katılım derecesine göre yeni bir ceza skalası belirlemek. Böylece iyi niyetli kişiler ile organize suç örgütlerine bilerek hesap sağlayanlar arasında hukuksal bir ayrım yapılması planlanıyor.
• Paketin mevcut hali: 12. Yargı Paketi taslağında infaz düzenlemeleri, denetimli serbestlik ve cezaevi yönetimi gibi konular bulunuyor; ancak metinde "IBAN" ifadesinin doğrudan yer almadığı Memurlar.Net ve dw.com tarafından da teyit edildi.
• Çelişkili sinyaller: Adalet Bakanlığı kaynakları düzenlemenin gündemde olduğunu söylerken, muhalefet iktidarı mağdurları oyalamakla eleştiriyor. Sözcü Gazetesi, düzenlemenin AKP'nin önergesiyle pakete girebileceğini yazdı.

Sırada ne var?

1. Yargı Paketi'nin TBMM Adalet Komisyonu'ndaki görüşmeleri önümüzdeki günlerde başlayacak. AK Parti'nin bu aşamada sürpriz bir önerge vererek IBAN düzenlemesini yeniden metne eklemesi bekleniyor. Komisyonda kabul edilmesi halinde madde, Genel Kurul'da da oylanacak. Eğer önerge reddedilir veya hiç verilmezse, 400 bin dosyayı ilgilendiren mağduriyetin çözümü sonbahar aylarına, hatta bir sonraki yargı paketine kalabilir. Öte yandan, yeni düzenlemenin geriye dönük olarak uygulanıp uygulanmayacağı ve tahliyeleri kapsayıp kapsamayacağı hukuk çevrelerinde en çok tartışılacak teknik detaylar arasında yer alıyor.