Hürmüz'de füze krizi: İran'ın hedefinde ticari gemiler var

Ne oldu?

İran Hürmüz Boğazı Saldırısı, İran Devrim Muhafızları Ordusu'na bağlı kuvvetlerin Basra Körfezi'ne açılan kritik su yolunda, İsrail bağlantılı olduğu öne sürülen ticari gemilere yönelik düzenlediği füze saldırısıdır. Saldırıda biri Portekiz bayraklı, İsviçreli bir şirket tarafından işletilen 'MSC Aries' adlı konteyner gemisi hedef alındı. Gemiye İran'a ait olduğu belirtilen bir helikopterden inen özel birliklerce el konulduğu ve füze atışlarının ardından geminin rotasının İran kara sularına çevrildiği bildirildi. Çatışma bölgesinde İran'a ait kamikaze insansız hava araçlarının ve sürat teknelerinin de aktif olduğu, başta ABD ve İngiltere olmak üzere koalisyon güçlerinin bölgedeki varlığını artırdığı rapor edildi. Pentagon kaynakları olayda can kaybı olmadığını, saldırıyı şiddetle kınadıklarını açıkladı.

Neden gündemde?

Hürmüz Boğazı, dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği dar bir su yolu. Bu coğrafyada yaşanan askeri bir tırmanış, ham petrol fiyatlarında anlık sert yükselişlere ve küresel tedarik zincirinde ciddi kırılmalara neden olma potansiyeli taşıyor. Türkiye de enerji ithalatının önemli bir bölümünü bu bölgeden sağlıyor. Ayrıca olayın, İsrail-Hamas çatışmasının bölgesel bir vekalet savaşına dönüşme riskini somutlaştırması Ankara'nın diplomasi trafiğini hızlandırdı. Dışişleri Bakanlığı'nın yaptığı yazılı açıklamada, tırmanmanın kontrol edilemez sonuçlar doğuracağı vurgulanarak taraflar sağduyuya davet edildi.

Bilinmesi gerekenler

• El konulan geminin, İsviçre merkezli Mediterranean Shipping Company'ye (MSC) ait olduğu; şirketin önemli bir ortağının İsrail vatandaşı Eyal Ofer olduğu için Tahran yönetimince 'İsrail bağlantılı' addedildiği belirtiliyor.
• Saldırı, İsrail'in Şam'daki İran Konsolosluğu'nu vurarak üst düzey Devrim Muhafızları komutanlarını öldürmesine misilleme olarak yorumlandı. Tahran, geminin 'işgal altındaki topraklarla bağlantılı' olduğunu iddia ederek el koymanın yasal olduğunu savundu.
• Bölgede Amerikan USS Gerald R. Ford uçak gemisi ve beraberindeki savaş gemileri devriye görevinde bulunuyor. ABD Deniz Kuvvetleri, Yemen'deki Husiler ve İran destekli milislerin son altı ayda ticari gemilere 40'ın üzerinde saldırı girişiminde bulunduğunu kaydediyor.
• Piyasalar alarm verdi: Brent petrolün varil fiyatı saldırı haberleriyle birlikte 90 doların üzerine çıkarak son altı ayın zirvesine yaklaştı.

Sırada ne var?

İran'ın nükleer anlaşma müzakerelerini tamamen askıya aldığı bir dönemde gerçekleşen saldırı, Batı'nın yeni yaptırım paketlerini gündeme taşıdı. ABD Başkanı Joe Biden yönetimi, İran'ın füze ve İHA kapasitesini hedef alan yeni ihracat kısıtlamalarını masaya yatırmış durumda. Askeri uzmanlar, İran'ın boğaz trafiğini tamamen kapatmak yerine 'aşamalı sıkıştırma' stratejisi izlediğini, bu krizin önümüzdeki günlerde deniz nakliye sigorta primlerini astronomik seviyelere çıkarabileceğini belirtiyor. Türk yetkililer ise vatandaşlara yönelik seyahat uyarılarını güncellerken, bölgedeki Türk bayraklı gemilerle irtibatın aralıksız sürdüğünü, şimdilik gemi trafiğinde bir aksama raporlanmadığını ifade ediyor.