Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiği savaş sonrası zirveye ulaştı: 24 saatte iki kat artış kaydedildi

Ne oldu?

Küresel petrol ve doğalgaz ticaretinin en hayati arterlerinden biri olan Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği, bölgedeki çatışmaların başlamasından bu yana görülen en keskin yükselişi kaydetti. Deniz takip verilerine göre, boğazdan geçen günlük ticari gemi sayısı son 24 saatte iki kat artış gösterdi ve bu durum savaş sonrası dönemin en yüksek seviyesine işaret etti. Anadolu Ajansı'nın aktardığı verilere göre, yedi günlük hareketli ortalama da benzer bir toparlanma eğilimi göstererek son dört ayın zirvesine ulaştı. Bu dramatik artış, birkaç ay önce çatışmaların şiddetlendiği dönemde trafiğin yüzde 94 oranında azalmasının ardından geldiği için denizcilik çevrelerinde şaşkınlıkla karşılandı.

Neden gündemde?

Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ticaretinin önemli bir kısmının geçiş noktası. Buradaki trafik yoğunluğundaki her dalgalanma, küresel enerji fiyatları ve sigorta primleri üzerinde anında etki yaratıyor. Gündemde öne çıkmasının üç ana nedeni var. Birincisi, trafikteki bu ani ve çift haneli artışın, İsrail-İran geriliminde nispi bir yumuşama mı yoksa teknik bir düzeltme mi olduğu sorusu. İkincisi, İran'ın kısa süre önce “izinsiz geçiş yapan her geminin hedef alınacağı” yönündeki uyarısına rağmen ticari gemilerin rotasına dönme cesareti göstermesi. Üçüncüsü ise Türk denizcilik sektörüyle doğrudan ilgili: Nisan ayı sonunda Instagram üzerinden yapılan bir açıklamaya göre boğazda 9 Türk sahipli gemiden 7’sinin bölgeden çıkma talebinde bulunduğu belirtilmişti. Şimdi artan trafikle birlikte bu gemilerin ve mürettebatın durumu yeniden mercek altına alınmış durumda. Ayrıca İranlı yetkili Arakçi'nin, boğazın yönetimi için Umman ile 60 günlük bir koordinasyon mekanizması kurulmasının zorunlu olduğunu açıklaması, bu geçişlerin diplomatik bir çerçeveye oturtulmaya çalışıldığını gösteriyor.

Bilinmesi gerekenler

Hürmüz Boğazı'ndaki hareketliliği değerlendirirken birkaç teknik detayı göz önünde bulundurmak gerekiyor. Boğazdan geçişler, tanker büyüklüğüne ve taşınan yükün tehlikelilik durumuna göre farklı risk kategorilerine ayrılıyor. Mart ayında trafiğin yüzde 94 azalmasına neden olan ana faktör, sigorta şirketlerinin savaş riski primi uygulaması ve armatörlerin gemilerini Umman Körfezi'nde bekletmeyi tercih etmesiydi. Mevcut artışın sürdürülebilir olup olmadığı, mayın tehdidine karşı açıklanan alternatif rotaların güvenilirliğine bağlı. İran tarafı bir yandan mayınlara karşı alternatif koridor ilan ederken, diğer yandan askeri caydırıcılık mesajları vermeye devam ediyor. MarineTraffic verileri, artışın ağırlıklı olarak ham petrol tankerleri ve LNG gemilerinden kaynaklandığını, konteyner hatlarının ise hâlâ temkinli davrandığını ortaya koyuyor. Borsanın Gündemi gibi ekonomi kaynakları, bu normalleşme sinyalinin petrol vadeli işlemlerinde kısa süreli bir gevşeme yarattığını, ancak jeopolitik risk priminin tamamen ortadan kalkmadığını belirtiyor.

Sırada ne var?

Uzmanlar, trafikteki bu toparlanmanın kalıcı hale gelmesi için bölgedeki ateşkes veya gayriresmî mutabakatın süreklilik kazanması gerektiğine işaret ediyor. İran'ın Umman ile koordinasyon çabası ve bölgedeki güvenlik garantörlerinin tutumu, önümüzdeki 60 günün rotasını çizecek. Türk armatörler için kritik soru, mevcut 9 gemiden bölgede kalan 2'sinin yanı sıra yeni geçiş yapacak Türk bayraklı gemilerin hangi koridoru kullanacağı ve İran'ın "izinsiz geçiş" tanımını nasıl uygulayacağı. Küresel piyasalar, bu veri akışını "normale dönüş" olarak fiyatlasa da, bölgede askeri hareketliliğin azaldığına dair sahadan teyit edilmiş bir bilgi bulunmuyor. Bu nedenle, boğazdaki her yeni gemi geçişi, risk yönetimi ile ticari zorunluluk arasında verilmiş anlık bir karar olarak kayıtlara geçiyor.