Hayallerimiz, öfkelerimiz ve Kadir İnanır: Çözüm Süreci’nin akil adamı neden yeniden gündemde?

Ne oldu?

Akil İnsanlar Heyeti, 2013 yılında dönemin hükümeti tarafından başlatılan Çözüm Süreci kapsamında, toplumun farklı kesimlerinden isimlerin katılımıyla oluşturulan 63 kişilik özel bir çalışma grubudur. Türkiye sinemasının usta ismi Kadir İnanır, bu heyetin en dikkat çeken üyelerinden biriydi. Sanatçının vefatıyla birlikte, hem Yeşilçam’daki efsanevi rolü hem de barış vurgusuyla öne çıkan o dönemdeki siyasi çıkışları yeniden konuşulmaya başlandı.

Neden gündemde?

Yeşilçam’ın “sert bakışlı” jönü olarak bilinen Kadir İnanır, son yolculuğuna uğurlanırken, ardında sinema kariyerinin ötesinde bir tartışma bıraktı. Gündeme oturan asıl mesele, BBC’nin arşivlerdeki detaylı haberinde ve Medyascope’un derlediği siyasi çıkışlarda yer alan “barış savunuculuğu”. İnanır’ın, heyet üyesi olarak sarf ettiği “Yeter ki adı barış olsun” sözü, özellikle sosyal medyada yıllar sonra yeniden dolaşıma girdi. Bu söz, sanatçının setlerdeki otoriter imajıyla tezat oluşturan uzlaşmacı kişiliğinin bir özeti olarak yorumlanıyor.

Bilinmesi gerekenler

Akil İnsanlar Heyeti, 4 Nisan 2013’te kamuoyuna açıklandı. Yedi coğrafi bölgede faaliyet göstermesi planlanan grupların üyeleri, toplumda kanaat önderi olarak görülen gazeteciler, yazarlar, sanatçılar ve iş insanlarından seçilmişti. Kadir İnanır’ın da aralarında bulunduğu listede Yılmaz Erdoğan, Orhan Gencebay ve Abdurrahman Dilipak gibi birbirinden oldukça farklı dünya görüşlerine sahip isimler yer alıyordu. İnanır, o dönemde yaptığı bir açıklamada, “Yanlış anlaşıldığım için sevilmektense, o kadar da çok sevilmemek daha iyi olabilir” diyerek barış için eleştiri oklarını göze aldığını ima etmişti. Oyuncunun çalışmaları sırasında siyasi duruşunu net bir şekilde ortaya koymaktan çekinmediği, ancak “silahsız bir toplum” ideali dışında günlük siyasi polemiklerden uzak durduğu biliniyor.

Sırada ne var?

Kadir İnanır’ın vefatının ardından, Akil İnsanlar Heyeti yeniden mercek altına alındı. Peki, o dönem bu heyetten beklenen toplumsal yumuşama başarıldı mı sorusu soruluyor. Çözüm Süreci’nin resmi olarak sona ermesiyle birlikte heyetin varlığı ve etkisi uzun bir süredir fiilen rafa kalkmış durumda. Medyada, İnanır’ın vefatı bir “derya içinde damla” metaforuyla anılıyor; bu vefatın, heyetin diğer üyelerinin o günlerdeki rollerini yeniden hatırlamaya vesile olduğu belirtiliyor. Özellikle genç kuşaklar, bir dönemin bu sıra dışı girişimini sinema efsanesinin vefatıyla keşfediyor. Heyetin resmi olarak yeniden gündeme gelmesi beklenmese de, İnanır’ın mirasıyla birleşen bu tartışmaların entelektüel ve sanat çevrelerinde bir süre daha devam edeceği öngörülüyor.