Hatice Öncel kimdir, neden tutuklandı? 'Kapalılar imha edilsin' paylaşımının perde arkası

Ne oldu?

Hatice Öncel, bir sosyal medya platformunda yaptığı “kapalılar imha edilsin” ifadesinin yer aldığı paylaşım nedeniyle başlatılan soruşturma kapsamında gözaltına alındı ve çıkarıldığı mahkemece tutuklandı. Söz konusu paylaşım, kısa sürede ekran görüntüleriyle birlikte yayılarak kamuoyunda büyük tepki çekti. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, içeriğin başörtülü vatandaşları doğrudan hedef aldığı ve toplumun bir kesimine yönelik açık bir tehdit içerdiği gerekçesiyle resen soruşturma başlattı. Hatice Öncel hakkında “halkı kin ve düşmanlığa tahrik” suçundan işlem yapıldı.

Neden gündemde?

Olay, yalnızca bir bireyin sosyal medya paylaşımının ötesinde, Türkiye’nin hassas toplumsal dengelerine dokunan bir nefret söylemi vakası olarak değerlendiriliyor. “Kapalılar” ifadesiyle doğrudan dini inancın bir gereğini yerine getiren kadınların kastedilmesi, paylaşımın dozunu ağırlaştırdı. Hukukçular, Anayasa’nın 10. maddesindeki eşitlik ilkesi ve Türk Ceza Kanunu’nun 216. maddesinde düzenlenen “halkı kin ve düşmanlığa tahrik” suçunun unsurlarının oluştuğu görüşünde birleşti. Kamuoyunda, özellikle kadın hakları ve inanç özgürlüğü ekseninde yürütülen tartışmalar, meselenin siyasi partilerin ve sivil toplum kuruluşlarının da gündemine oturmasına yol açtı. A Haber ve CNN Türk gibi kanalların gelişmeyi “son dakika” olarak duyurması, olayın görünürlüğünü artırdı. Öte yandan, Hatice Öncel isminin bir yemek ve tatlı içerik üreticisi olarak geniş bir takipçi kitlesine sahip olması, skandalın yarattığı şaşkınlığı derinleştirdi. Instagram'da 2.3 milyon takipçisi bulunan Öncel, tanınan bir isim olarak bu denli ayrıştırıcı bir söylemin faili olduğunda, tepkiler katlanarak büyüdü.

Bilinmesi gerekenler

Soruşturma dosyasındaki bilgilere göre Hatice Öncel’in paylaşımı, kısa bir süre yayında kaldıktan sonra silinse de kullanıcılar tarafından kaydedilerek yayıldı. Savcılık, ifadenin bir anlık öfke ya da bağlamından kopuk bir cümle olmaktan çıktığını, doğrudan bir grubu ortadan kaldırmaya yönelik çağrı niteliği taşıdığını tespit etti. Hatice Öncel’in kimlik bilgileri ve dijital izleri üzerinden yapılan incelemede, İstanbul’da ikamet ettiği ve İstanbul Üniversitesi Kimya Mühendisliği mezunu olduğu belirlendi. Eşi Prof. Ali Osman Öncel’in akademik kariyeri de soruşturma sürecinde medyada yer bulurken, çiftin sosyal yaşantısına dair detaylar merak konusu oldu. Adli kontrol ve tutuklama aşamasında Öncel’in savunmasında, paylaşımın “yanlış anlaşıldığını” veya “ironi içerdiğini” öne sürdüğü iddia edilse de mahkeme bu savunmayı yerinde bulmadı ve tutuklama kararı verdi. Olay, son yıllarda sosyal medyada yükselen nefret söylemi ve ayrımcı dilin hukuki sonuçlarını gösteren bir emsal olarak kayda geçti.

Sırada ne var?

Hatice Öncel tutuklu olarak yargılanmayı bekliyor. İddianamenin önümüzdeki günlerde tamamlanarak ilgili asliye ceza mahkemesine sunulması bekleniyor. Dava sürecinde, paylaşımın ifade özgürlüğü sınırları içinde mi yoksa doğrudan bir tehdit ve suç teşkil eden bir nefret söylemi mi olduğuna karar verilecek. Türk Ceza Kanunu’nun 216/1 maddesi uyarınca, fail hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası istenmesi olası görünüyor. Ayrıca, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ile ilgili sosyal medya platformları nezdinde benzer içeriklerin yayılmasını önlemek için ek tedbirler alınabileceği konuşuluyor. Kamuoyu nezdinde ise olay, nefret söyleminin bireysel hesaplardan da çıksa ne denli ağır toplumsal kırılmalara yol açabileceğinin sert bir örneği olarak tartışılmaya devam edecek.

Sıkça Sorulan Sorular

S: Hatice Öncel hangi suçlamayla tutuklandı? C: Hatice Öncel, halkın bir kesimini (başörtülü kadınları) alenen hedef gösterip “imha” çağrısı yaptığı gerekçesiyle Türk Ceza Kanunu’nun 216. maddesinde düzenlenen “halkı kin ve düşmanlığa tahrik” suçundan tutuklandı.

S: Hatice Öncel “kapalılar” ifadesini savunmasında nasıl açıkladı? C: Medyaya yansıyan bilgilere göre Öncel, ifadesinde paylaşımının yakın çevresinde yanlış yorumlandığını öne sürdü; ancak mahkeme, içeriğin açık bir tehdit barındırdığına hükmederek bu savunmayı geçerli görmedi.

S: Hatice Öncel neden milyonlarca kişi tarafından tanınıyor? C: Hatice Öncel, özellikle Instagram’da 2.3 milyonun üzerinde takipçisi olan, ağırlıklı olarak yemek tarifleri ve tatlı videoları paylaşan bir içerik üreticisiydi; bu durum, yaptığı siyasi ve ayrıştırıcı paylaşımın yarattığı şaşkınlığı artırdı.