Halka açık şirket nedir? Sermaye Piyasası Kurulu'ndan fiili dolaşımda kritik hamle

Ne oldu?

Halka açık şirket, hisselerinin tamamı veya bir kısmı sermaye piyasaları aracılığıyla geniş kitlelere satılmış olan anonim ortaklıktır. Bu şirketler, paylarını Borsa İstanbul gibi organize piyasalarda işlem gördürerek finansman sağlar ve tabana yayılmış bir ortaklık yapısına sahip olur. Türkiye’de son günlerde bu yapıyı yakından ilgilendiren iki önemli gelişme yaşandı. İlk olarak, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) halka açık şirketler için fiili dolaşım kriterini değiştiren yeni bir karar aldı. İkinci gelişme ise borsada işlem gören iki şirketin yatırımcılarına yüklü miktarda temettü ödemesi yapacağını duyurması oldu. SPK’nın son hamlesi, özellikle tahtada yeterince hisse dolaşımı olmayan şirketleri mercek altına alırken, kâr dağıtım kararları bireysel yatırımcının yüzünü güldürdü.

Neden gündemde?

SPK’nın yeni düzenlemesi piyasanın sağlıklı işleyişi açısından kritik bir dönemeç olarak görülüyor. Kurul, halka arz edilmiş görünen ancak hisselerinin çok büyük bir kısmı fiilen dar bir grupta kilitli kalan şirketleri disipline etmek istiyor. Paratic Haber’de yer alan bilgilere göre, yapılan değişiklikle birlikte fiili dolaşım oranı hesaplaması sıkılaştırıldı; böylece tahtada yapay fiyat hareketleri yaratan hisselerdeki manipülasyon riskinin azaltılması hedefleniyor. CNBC-e’nin aktardığı detaylara göre, SPK’nın bu kararı piyasa yapıcıların sorumluluklarını da yeniden şekillendirecek. Gündemin bir diğer sıcak başlığı ise Yeniçağ Gazetesi’nde duyurulan, borsada işlem gören iki halka açık şirketin para dağıtacak olması. Yüksek enflasyon ve faiz ortamında yatırımcısına nakit temettü ödeyecek şirketlerin kimler olduğu ve dağıtacakları tutarlar piyasada merak konusu oldu. Ayrıca Forbes Türkiye’de yer alan OpenAI’ın 2027’ye ertelenebileceği iddiası, küresel çapta halka arzların zamanlamasına dair tartışmaları alevlendirdi.

Bilinmesi gerekenler

SPK’nın fiili dolaşım tanımındaki değişiklik özünde şu anlama geliyor: Bir şirket halka açık statüsünde olsa bile, eğer hisselerinin yeterli bir kısmı piyasada serbestçe alınıp satılmıyorsa, o şirkete ek yükümlülükler getirilebilecek. Bu, özellikle patron şirketlerinde sıkça rastlanan düşük halka açıklık oranlarının veri şişirmesini engellemeye yönelik. Anadolu Ajansı verilerine göre İSO 500 listesindeki halka açık şirketlerin ihracatı 31 milyar doları aşarak ekonominin bel kemiği olmaya devam ediyor. Bu büyüklükteki şirketlerin piyasa kurallarına tam uyumu, yabancı yatırımcı güveni açısından hayati önem taşıyor. Yatırımcı tarafında ise temettü sezonu hareketliliği başladı. Halka açık iki şirketin detayları netleşmemiş olsa da, genellikle bankacılık veya enerji sektöründen gelen bu tür kâr dağıtım haberleri, portföy değerlemelerinde belirleyici rol oynuyor.

Sırada ne var?

Piyasa oyuncuları şimdi SPK’nın fiili dolaşım düzenlemesinin uygulama esaslarını içeren ikincil mevzuatı bekliyor. Düzenlemenin ne zaman yürürlüğe gireceği ve geçiş sürecinin nasıl işleyeceği belli olduğunda, özellikle fiili dolaşımı düşük kalan şirketlerin hisse fiyatlarında oynaklık görülebilir. Yatırımcılar açısından takip edilmesi gereken en somut gelişme ise borsadaki temettü takvimi olacak. Kâr payı dağıtacak şirketlerin genel kurul toplantı tarihleri ve pay başına brüt/net temettü miktarları Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) üzerinden peş peşe açıklanacak. Ayrıca teknoloji devlerinin halka arz planları da gündemdeki sıcaklığını koruyor; uzmanlar, küresel likidite koşullarına bağlı olarak 2026 ve 2027 yıllarının önemli halka arz dalgalarına sahne olabileceğini öngörüyor.