Hakan Fidan'ın Rusya ziyareti: Sessiz diplomasiden hangi somut sonuçlar çıktı?

Ne oldu?

Hakan Fidan Rusya ziyareti, Dışişleri Bakanı'nın Moskova'da Rus mevkidaşı Sergey Lavrov ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir araya geldiği kritik bir diplomatik turdur. Kremlin'de gerçekleşen kabulde, Putin'in Türkiye ile Rusya arasındaki ilişkilerin “samimiyetine ve derinliğine” dikkat çektiği aktarıldı. Görüşmelerin ana gündem maddelerini ise Karadeniz'de seyrüsefer güvenliği, Kafkasya'daki son gelişmeler, Suriye'deki durum ve ikili ekonomik işbirliği oluşturdu. Ziyaret, Türkiye'nin Ukrayna savaşı bağlamında yürüttüğü çok yönlü diplomasinin bir parçası olarak okunurken, masadaki en hassas başlıklardan birinin Tahıl Koridoru Anlaşması'nın yeniden canlandırılması olasılığı olduğu belirtiliyor.

Neden gündemde?

Bu ziyaret, özellikle Batı medyasında ve Türk kamuoyunda Ankara'nın Moskova ile ilişkilerini hangi stratejik çerçevede yürüttüğü sorusunu yeniden alevlendirdi. Gündemde öne çıkan üç temel kırılma noktası var. Birincisi, Karadeniz'de tırmanan gerilim. Ukrayna'nın Rus donanmasına yönelik insansız deniz aracı saldırıları ve Moskova'nın misillemeleri, ticari gemilerin güvenliğini tehdit ederken, Türkiye Montrö Boğazlar Sözleşmesi çerçevesinde dengeleyici bir rol üstlenmeye çalışıyor. İkincisi, Kafkasya hattı. Azerbaycan-Ermenistan barış sürecinde tıkanan noktalar ve Rusya'nın bölgedeki azalan nüfuzu, Ankara'nın doğrudan temas ihtiyacını artırıyor. Üçüncüsü ise enerji ve ticaret. İki ülke arasında Akkuyu Nükleer Güç Santrali ve doğalgaz ödeme mekanizmaları gibi devam eden dev projeler, siyasi atmosferden bağımsız şekilde pragmatik bir zeminde ilerliyor.

Bilinmesi gerekenler

Putin'in Kremlin'deki kabulü sırasında yaptığı vurgu, protokol nezaketinin ötesinde siyasi bir mesaj taşıyordu. Liderler düzeyinde ilişkilerin sıcaklığı korusa da, sahadaki gerçeklik daha karmaşık. Türkiye, bir yandan Ukrayna'ya silahlı insansız hava araçları tedarik eden ve toprak bütünlüğünü açıkça destekleyen bir NATO üyesi, diğer yandan Rusya'ya yönelik Batı yaptırımlarına katılmıyor. Bu ikili pozisyon, görüşmede “Karadeniz'de güvenlik” başlığının neden bu kadar merkezi olduğunu açıklıyor. Ankara, savaşan taraflarla konuşabilen ender başkentlerden biri olarak, olası bir ateşkes veya esir takası mekanizmasında arabuluculuk kapasitesini güçlendirmeye çalışıyor. Ekonomi cephesinde ise turizm ve enerji gelirleri, Türkiye için kritik önemde. Rusya'nın Türkiye'ye doğalgaz ödemelerinde ertelemeye gitmesi gibi başlıkların da Bakan Fidan'ın ajandasında yer aldığı düşünülüyor.

Sırada ne var?

Uzmanlara göre bu ziyaretin somut çıktıları önümüzdeki haftalarda saha görüntüsüyle test edilecek. Karadeniz'de ticari gemi güvenliğine dair Türkiye'nin yaptığı önerilere Moskova'dan nasıl bir yanıt geleceği belirsizliğini koruyor. Aynı şekilde, Suriye'de Türkiye'nin endişe duyduğu PKK/YPG yapılanmasına karşı Rusya'nın tutumu kritik olacak. Diplomatik kaynaklar, Moskova temaslarının Ankara'nın stratejik özerklik arayışının bir yansıması olduğunu ve yakın gelecekte Batılı muhataplarla da yoğun bir diplomasi trafiğinin yaşanacağını belirtiyor. Fidan'ın Moskova’dan dönüşünün hemen ardından çıkacağı Asya turu, Türkiye'nin çok kutuplu dış politika yöneliminin altını çiziyor.