Görevden uzaklaştırma: HSK'nın eski başsavcı kararı ve belediyelere uzanan hukuki süreç
HSK, eski Antalya Başsavcısı Yakup Ali Kahveci'yi görevden uzaklaştırdı. Aynı günlerde Silivri Belediye Başkanı Bora Balcıoğlu hakkında da benzer bir idari tedbir kararı alındı. Görevden uzaklaştırma, memur ve kamu görevlileri için uygulanan geçici bir güvenlik tedbiridir.
Ne oldu?
Görevden uzaklaştırma, kamu hizmetlerinin gerektirdiği durumlarda, görevinin başında kalması sakıncalı görülen Devlet memurları hakkında başvurulan ihtiyati (geçici ve önlem amaçlı) bir idari tedbirdir. Son günlerde Türkiye gündeminde bu tedbirin iki farklı yargı ve yerel yönetim ayağında uygulandığı görülüyor. Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK), eski Antalya Başsavcısı Yakup Ali Kahveci’yi görevden uzaklaştırma kararı aldı. Kahveci hakkındaki karar, Memurlar.Net ve Antalya Hürses’in haberlerine yansıdı ve kamuoyunda geniş yankı buldu. Eş zamanlı olarak İstanbul’un Silivri ilçesinde de Belediye Başkanı Bora Balcıoğlu, İçişleri Bakanlığı tarafından yürütülen bir soruşturma kapsamında aynı tedbirle karşı karşıya kaldı. Her iki ismin durumu, görevden uzaklaştırma müessesesinin hukuki boyutlarını ve prosedürünü yeniden tartışmaya açtı.
Neden gündemde?
Yakup Ali Kahveci, Antalya Cumhuriyet Başsavcısı olarak görev yaparken 2024 yılı yaz aylarında bir dizi tartışmalı olayın odağında yer almıştı. Özellikle bir savcının görev yerinin değiştirilmesi ve akabinde yaşanan istifa süreçleri, HSK müfettişlerini harekete geçirdi. Yürütülen inceleme sonucunda Kahveci hakkında görevden uzaklaştırma kararı verildiği basına yansıdı. Kurul, soruşturmanın selameti ve kamu hizmetinin aksamaması gerekçesiyle bu idari tedbire başvurdu. Eş zamanlı olarak Silivri Belediye Başkanı Bora Balcıoğlu’nun görevden uzaklaştırılması ise yerel yönetimlerdeki denetim mekanizmalarının ne kadar sıkı çalıştığını gösteren bir örnek olarak okunuyor. Her iki gelişme, farklı statülerdeki kamu görevlilerine (hâkim/savcı ve seçilmiş belediye başkanı) yönelik uygulanan aynı idari tedbirin gündemde birleşmesine neden oldu.
Bilinmesi gerekenler
Görevden uzaklaştırma tedbiri, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 137. maddesinde tanımlanmıştır. Bu karar bir disiplin cezası değil, soruşturmanın sağlıklı yürütülmesi için alınan önleyici bir işlemdir. Kararın uygulanabilmesi için memurun görevi başında kalmasının soruşturmayı engelleme, delil karartma veya kamu hizmetini aksatma gibi sakıncalar doğurması gerekir. Memur, kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde idari yargıya başvurarak iptal davası açma hakkına sahiptir. Yakup Ali Kahveci özelinde HSK’nın yetkisi, Anayasa ve 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu’ndan gelmektedir. Kurul, disiplin soruşturması tamamlanana kadar ilgilinin açığa alınmasına hükmedebilir. Soruşturma sonunda menetme (meslekten çıkarma) veya daha hafif disiplin cezaları gündeme gelebileceği gibi, isnat edilen fiillerin sabit görülmemesi halinde göreve iade de mümkündür. Seçilmiş belediye başkanları için ise süreç biraz farklı işler; İçişleri Bakanlığı’nın onayıyla başlatılan uzaklaştırma, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve ilgili mevzuat çerçevesinde yürütülür.
Sırada ne var?
HSK’nın Yakup Ali Kahveci hakkındaki nihai kararı, müfettiş raporlarının tamamlanmasının ardından netleşecek. Kurul, soruşturma dosyasındaki bulgulara göre Kahveci’nin mesleğe dönüp dönemeyeceğine veya yargılamanın seyrine hükmedecek. Kamuoyunda, özellikle yargı çevrelerinde, bu kararın emsal teşkil edip etmeyeceği tartışılıyor. Silivri Belediye Başkanı Bora Balcıoğlu cephesinde ise İçişleri Bakanlığı müfettişlerinin raporu bekleniyor; belediye meclisinin toplanarak sürece dair işlemleri başlatması olası. Görevden uzaklaştırma kararlarının sıklığı, kamu yönetiminde şeffaflık ve hesap verebilirlik adına önemli bir gösterge olarak okunmaya devam edecek.
Sık Sorulan Sorular
Görevden uzaklaştırma bir ceza mıdır?
Hayır, görevden uzaklaştırma (açığa alınma) bir disiplin cezası değildir. Hakkında soruşturma yürütülen memurun delilleri karartmasını önlemek veya kamu hizmetini korumak için alınan geçici ve ihtiyati bir idari tedbirdir.
Görevden uzaklaştırılan memur maaş alabilir mi?
Evet, görevden uzaklaştırılan Devlet memurları, bu süre boyunca aylıklarının üçte ikisini alırlar. Belediye başkanı gibi seçilmiş kişilerde ise özlük hakları ilgili özel kanunlar çerçevesinde belirlenir.
Görevden uzaklaştırma kararına nasıl itiraz edilir?
Kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün içinde görevli idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Hâkim ve savcılar ise öncelikle HSK’nın ilgili dairesine yeniden inceleme talebinde bulunabilir.
Yakup Ali Kahveci hakkındaki soruşturmanın sonucu ne olabilir?
Mevcut bilgilere göre soruşturma tamamlanmamıştır. HSK, dosyayı inceleyip disiplin cezası verebilir, beraat kararıyla göreve iade edebilir veya dosyayı kapatabilir. Henüz resmi bir nihai karar açıklanmamıştır.