G7 Zirvesi skandal nedir? Trump'ın İran çıkışı ve gizli pazarlık iddiaları zirveyi sarstı

Ne oldu?

G7 Zirvesi skandal, Fransa'da küresel krizlerin aşılması gündemiyle toplanan G7 liderler zirvesinde yaşanan diplomatik gerilimler ve ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik sert çıkışıyla patlak veren çok boyutlu bir krizdir. Zirve, uluslararası diplomasi trafiğinde nadir görülen bir 'açık mikrofon' anına sahne oldu. İddialara göre Trump ile Kanada Başbakanı Mark Carney arasında geçen ve istemeden kaydedilen bir konuşmada, iki liderin İran uranyumu konusunda gizli bir pazarlık yürüttüğü öne sürüldü. Trump, zirve sırasında yaptığı resmi açıklamada ise tavrını netleştirdi: 'Amacımız İran'daki uranyuma sahip olmak değil, yok etmek.' Bu sözler, hali hazırda İran ile İsrail arasındaki çatışmalar sebebiyle yüksek olan tansiyonu daha da artırdı.

Neden gündemde?

Skandalın ilk ayağını, liderlerin aile fotoğrafı çekimi sırasında yaşanan diplomatik kriz oluşturdu. Trump, kendisine ayrılan sandalyenin alçak olmasının fotoğraflarda kötü duracağını söylemesi üzerine Kanada Başbakanı Mark Carney'nin kendi sandalyesini teklif ettiği ancak bu jestin de havayı yumuşatmadığı bildirildi. Dünya basını bu anı 'sandalye krizi' olarak manşetlere taşıdı. Asıl şok dalgası ise ardından gelen açık mikrofon iddiasıyla yaşandı. İddiaya göre iki lider arasındaki konuşmada İran'ın nükleer programıyla ilgili masa dışı bir müzakere yapıldı. Trump'ın hemen ardından yaptığı 'uranyumu yok etmek' çıkışı, bu gizli görüşmenin zirvedeki dengeleri nasıl değiştirdiğini gözler önüne serdi. Trump, İran-İsrail hattındaki sıcak çatışmalar sebebiyle G7 zirvesinden erken ayrılmak zorunda kaldı. Bu erken ayrılış, ABD'nin müttefiklerine danışmadan hareket ettiği eleştirilerini beraberinde getirdi.

Bilinmesi gerekenler

Zirvede yalnızca İran değil, çok sayıda kritik başlık masadaydı. Liderler kanser, ebola salgını ve küresel ortaklıklara ilişkin ortak bildiriler kabul etti. Bu başlıklar, aslında zirvenin asli gündemi olmasına rağmen diplomatik krizlerin gölgesinde kaldı. Fransa Cumhurbaşkanı Macron'un zirve süresince ara bulucu bir rol üstlenmeye çalıştığı ancak Trump'ın sert söylemleri karşısında zorlandığı görüldü. Ayrıca 50 yıllık dengelerin değiştiğine işaret eden bir gelişme olarak Suriye'nin ilk kez G7 masasında yer bulması dikkat çekti. Barışçıl gösterilere polisin şiddetli müdahalesi ise zirveyi dışarıdan saran bir başka gerilim unsuru oldu. Açık mikrofon krizinin tam içeriğine dair henüz resmi bir teyit bulunmuyor; bu nedenle iddialar şimdilik uluslararası basının kulis haberleri olarak değerlendiriliyor.

Sırada ne var?

Trump'ın İran konusundaki 'yok etme' söyleminin askeri mi yoksa diplomatik bir yaptırımı mı kastettiği belirsizliğini koruyor. Önümüzdeki günlerde ABD yönetiminden gelebilecek açıklamalar ve İran cephesinin bu çıkışa vereceği yanıt, küresel piyasalar ve bölgesel güvenlik açısından belirleyici olacak. Açık mikrofon skandalına ilişkin ise Beyaz Saray ve Kanada Başbakanlık Ofisi'nden bir doğrulama ya da yalanlama gelmedi. Diplomatik kaynaklara göre Macron'un önümüzdeki hafta, zarar gören G7 güvenini onarmak adına Trump ve Carney ile ayrı ayrı telefon diplomasisi yürütmesi bekleniyor. Erken ayrılan ABD'nin ortak bildirilere tam bağlılık gösterip göstermeyeceği ise merak konusu.