G20’nin bilim ayağında Türkiye imzası: TÜBA, Bilim20 Zirvesi’nde masada

Ne oldu?

G20, dünyanın en büyük ekonomilerini aynı masada buluşturan ve küresel gayrisafi yurt içi hasılanın yaklaşık yüzde 85’ini temsil eden uluslararası bir platformdur. Bu dev ekonomik forumun resmi angajman gruplarından biri olan Science20 (S20) kapsamında Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA), ülkemizi temsil etti. TÜBA’nın katıldığı zirve, G20’nin 2025 dönem başkanlığını yürüten Güney Afrika Cumhuriyeti’nin ev sahipliğinde gerçekleşti. Zirvede, bilim diplomasisi ve kanıta dayalı politika üretimi konularında G20 liderlerine sunulmak üzere ortak bir bildiri hazırlandı.

Neden gündemde?

G20 uzun yıllardır yalnızca ekonomi ve ticaret bakanlarının bir araya geldiği bir zirve olmaktan çıktı. Liderler düzeyindeki toplantının yanı sıra, iş dünyasından kadın-erkek eşitliğine, gençlikten bilime kadar uzanan angajman grupları da karar alma sürecini etkiliyor. TÜBA’nın G20-Bilim20 Zirvesi’ne katılımı, Türkiye’nin bu çok taraflı platformda yalnızca bir ekonomik aktör olarak değil, aynı zamanda küresel bilim politikalarının şekillendirilmesinde söz sahibi bir ülke olarak konumlandığını gösteriyor. Ayrıca, zirvenin hemen ardından Güney Afrika’da düzenlenen G20 Liderler Zirvesi’nde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da hazır bulunması, bilim tavsiyelerinin en üst düzeyde karşılık bulma potansiyelini güçlendirdi.

Bilinmesi gerekenler

G20 platformu Almanya, ABD, Arjantin, Avustralya, Brezilya, Çin, Endonezya, Fransa, Güney Afrika, Güney Kore, Hindistan, İngiltere, İtalya, Japonya, Kanada, Meksika, Rusya, Suudi Arabistan ve Türkiye ile Avrupa Birliği Komisyonu ve Afrika Birliği’nden oluşuyor. Küresel ticaretin yaklaşık yüzde 75’ini ve dünya nüfusunun üçte ikisini kapsayan bu yapıda, hiçbir Avrupa ülkesi Almanya, Fransa ve İtalya dışında bağımsız sandalyeye sahip değil; İsviçre ve Norveç gibi ekonomik büyüklüğü yüksek bazı ülkeler ise masada yer almıyor. Bilim20 angajman grubu ise üye ülkelerin bilim akademilerini bir araya getirerek pandemi hazırlığı, iklim değişikliği ve yapay zeka etiği gibi başlıklarda ortak akıl üretiyor. TÜBA’nın bu süreçteki varlığı, Türk bilim insanlarının küresel risklere karşı ortak çözüm metinlerine doğrudan katkı sunması anlamına geliyor.

Sırada ne var?

Bilim20 Zirvesi’nde üzerinde uzlaşılan tavsiye metni, G20 liderlerine iletildi. Sonraki süreçte, G20’nin 2026 dönem başkanlığını devralacak ülkenin belirleyeceği önceliklere göre bilim angajman grubunun gündemi yeniden şekillenecek. Türkiye’nin bu gruptaki aktif konumunu koruyarak özellikle deprem bilimi, iklim adaptasyonu ve enerji teknolojileri gibi ulusal uzmanlık alanlarında daha baskın bir rol üstlenmesi bekleniyor. Aynı zamanda TÜBA’nın ulusal bilim politikalarını bu çok taraflı masada savunmaya devam etmesi, Türkiye’nin uluslararası bilim diplomasisindeki ağırlığını artıracak bir stratejik unsur olarak değerlendiriliyor.