Fransa sıcak hava rekoru kıran dalgada bilanço ağırlaşıyor: Can kayıpları ve yeni alarmlar ne anlama geliyor?

Ne oldu?

Fransa sıcak hava rekoru, ülkenin meteoroloji tarihinde Mayıs ayı için alışılmışın çok üzerinde sıcaklıkların kaydedilmesiyle somutlaşan ve Avrupa’nın büyük bölümünü etkisi altına alan aşırı hava olayıdır. Sahra üzerinden gelen sıcak hava akımları nedeniyle termometreler güneybatıdaki Landes bölgesinde 37.1 dereceyi gördü. Bu süreçte sadece sıcağa doğrudan bağlı rahatsızlıklardan değil, serinlemek amacıyla girilen deniz, göl ve akarsularda yaşanan yoğun boğulma vakalarından dolayı en az 40 kişi yaşamını yitirdi. Birçok kentte hava sıcaklığı 35 derecenin üzerine çıkarken, Fransa’nın 31 idari bölgesi için yüksek sıcaklık alarmı verildi; 26 şehirde ise turuncu alarm seviyesine geçildi.

Neden gündemde?

Olayın gündemin zirvesine yerleşmesinin birkaç boyutu var. İlk olarak, Mayıs ayı sonunda kaydedilen bu değerler Fransa için mevsim normallerinin çok üstünde. Normalde yaz başlangıcında beklenen sıcaklıkların çok erken gelmesi, iklim değişikliğinin somut bir göstergesi olarak yorumlanıyor. İkincisi, can kaybı raporlarındaki artış dikkat çekici. NTV Haber ve Gazete Oksijen gibi kaynaklar aşırı sıcaklar nedeniyle en az 18 kişinin öldüğünü bildirirken; Vietnam.vn kaynaklı haberde, sıcak hava dalgası sırasında serinlemek için suya giren en az 40 kişinin boğulduğu belirtiliyor. Üçüncü boyut ise alınan önlemler. Yetkililer, özellikle yaşlı ve kronik hastalığı olan vatandaşlar için soğuk hava merkezleri oluşturmaya başladı. Brest ve Nantes gibi kıyı kentlerinde görülen rekor seviyeler, altyapının bu tür ekstrem olaylara ne kadar hazırlıklı olduğu sorusunu da beraberinde getirdi.

Bilinmesi gerekenler

Fransa’yı vuran bu dalga tek başına bir meteorolojik anomali değil; İspanya ve İtalya başta olmak üzere Güney Avrupa’nın geniş bir kesiminde eş zamanlı etkili oluyor. Uzmanlar, ölüm vakalarının yalnızca sıcak çarpmasıyla sınırlı kalmadığının altını çiziyor. Vücut sıcaklığının ani değişimine bağlı olarak soğuk suya girenlerde görülen hidroküsyon (soğuk su şoku) riski ciddi oranda arttı. Bu nedenle sadece klimalı ortamlarda kalma tavsiyesi yeterli olmuyor; deniz ve göl kenarlarında da ciddi uyarılar yapılıyor. Fransa Meteoroloji Kurumu’nun verilerine göre, mevcut sıcaklık rekoru daha önce Mayıs ayında görülen en yüksek değerlerin birkaç derece üzerinde. Ülke genelindeki 96 idari bölgenin üçte biri için sarı kodlu uyarılar yayınlanmış durumda. Hükümet, 2003 yılında yaşanan ve binlerce kişinin öldüğü büyük sıcak hava felaketinden sonra kurulan acil durum protokollerini devreye sokmuş olsa da, boğulma vakalarındaki sıçrama bu planların halkın davranış biçimlerini değiştirmede yetersiz kaldığını gösteriyor.

Sırada ne var?

Meteoroloji tahminlerine göre sıcak hava dalgasının etkisi birkaç gün daha sürecek. Önümüzdeki hafta ortasına kadar Akdeniz kıyıları ve iç kesimlerde yüksek sıcaklıkların devam etmesi bekleniyor. Fransız hükümeti, yerel yönetimleri serinleme noktalarını artırmaları ve plajlarda cankurtaran sayısını yükseltmeleri konusunda uyardı. Ancak asıl büyük resim, bu tür erken sıcak hava dalgalarının artık istisna olmaktan çıkıp kural haline gelmeye başladığı gerçeğinde saklı. Bilim insanları, sera gazı emisyonları bu hızda devam ederse, önümüzdeki yıllarda Mayıs aylarında 40 derecenin görülmesinin şaşırtıcı olmayacağını belirtiyor. Fransa’daki bu rekor, Avrupa şehirlerinin sıcak hava eylem planlarını yeniden gözden geçirmesi ve su güvenliği konusunu iklim kriziyle mücadele politikalarının merkezine koyması için bir uyarı niteliğinde.