Fransa diplomatik rest: Burkina Faso'dan Paris'e tarihi çıkış ve Sahel'deki son perde

Ne oldu?

Fransa diplomatik rest, Batı Afrika'da Fransa'nın nüfuzuna karşı artan tepkinin son örneğidir. Burkina Faso’daki askeri yönetim, 2022’deki darbeden bu yana sürdürdüğü egemenlik söylemini zirveye taşıyarak Fransa ile diplomatik ilişkileri kesti. Karar, Ouagadougou yönetiminin ikili anlaşmaları kapsamlı biçimde gözden geçirmesinin ardından 2 gün önce resmen duyuruldu. Yönetim, gerekçe olarak Fransa’nın Burkina Faso’nun çıkarlarıyla bağdaşmayan tutumunu gösterdi.

Neden gündemde?

Bu gelişme, Paris ile eski sömürgeleri arasında aylardır derinleşen krizin diplomatik kopuşa dönüşmesi nedeniyle manşetlerde. Burkina Faso, Mali ve Nijer’in yer aldığı Sahel kuşağında askeri yönetimler, güvenlik iş birliğinden ticarete kadar geniş bir yelpazede rotalarını Rusya gibi yeni ortaklara çevirmiş durumda. Fransa’nın bölgeden askerlerini çekmeye zorlanmasıyla başlayan süreç, şimdi diplomatik kanalların tamamen kapatılmasına evriliyor. Fransa Dışişleri Bakanlığı’ndan gelen sert açıklama ise krizin kısa vadede yatışmayacağını gösteriyor.

Bilinmesi gerekenler

• Askeri yönetimin meşruiyet vurgusu: 2022 yılından bu yana iktidarı elinde tutan askeri hükümet, sivil yönetime geçiş takvimini belirsiz tutarken, kamuoyundaki desteğini büyük ölçüde Fransız karşıtı söylem üzerinden pekiştiriyor.
• Fransa’nın pozisyonu: Paris yönetimi, alınan kararın tek taraflı olduğunu ve uluslararası teamüllere uymadığını savunuyor. Fransız diplomatik kaynaklar, Burkina Faso'daki temsilciliklerinin durumunu gözden geçiriyor.
• Bölgesel zincirleme etki: Mali, Burkina Faso ve Nijer'deki cunta yönetimleri, ortak güvenlik ve savunma ittifakı kurarak alternatif bir blok oluşturma yolunda ilerliyor. Bu üç ülkenin de Fransa ile ilişkileri ya kopmuş ya da kopma noktasına gelmiş durumda.
• Yeni ortaklıklar: Batılı ülkelerle bağları zayıflatan yönetimler, Rusya’nın askeri danışmanlığına ve özel güvenlik firmalarına kapılarını açıyor. Moskova, Wagner grubu ve devamı niteliğindeki yapılar üzerinden bölgedeki güvenlik boşluğunu doldurmayı hedefliyor.

Sırada ne var?

Kısa vadede Burkina Faso’daki Fransız vatandaşlarının ve diplomatik misyonun tahliyesine yönelik hazırlıklar gündeme gelebilir. Uzun vadede ise Fransa’nın Sahel stratejisi tamamen çökme riskiyle karşı karşıya. Paris’in, kalan son askeri varlığını Çad’a kaydırarak bölgedeki terörle mücadele operasyonlarını yeniden yapılandırması bekleniyor. Bununla birlikte, Cezayir ile Fransa arasında büyükelçi kriziyle alevlenen yeni gerilim, Afrika kıtasındaki Fransız diplomasisini iki ateş arasında bırakıyor. Ankara-Paris hattında atılan normalleşme adımları dikkat çekerken, Fransa’nın eski sömürgelerinde yaşadığı prestij kaybı Batı ittifakı içinde de stratejik bir güven bunalımına işaret ediyor.