Fransa'da kira krizi: Aşırı sıcaklar barınma hakkını yeniden tanımlıyor
Fransa'da yaşanan aşırı sıcak hava dalgaları, yetersiz izolasyona sahip evlerde yaşayan kiracıların 'serinletemiyorsak kira ödemiyoruz' çıkışıyla yeni bir toplumsal krize dönüştü. Kiracı dernekleri ve muhalefet, enerji yoksulluğu ile mücadele eden hane halkları için acil yasal düzenleme talep ediyor.
Ne oldu?
Fransa kira krizi, ülkede giderek şiddetlenen aşırı sıcak hava dalgaları sonucu enerji performansı düşük konutlarda yaşayan kiracıların başlattığı bir sivil itaatsizlik ve hak arama hareketidir. Temmuz ayında sıcaklıkların güney bölgelerinde 40 dereceyi aşmasıyla birlikte, özellikle yalıtımı kötü ve klima bulunmayan çatı katı dairelerinde yaşam koşulları sağlığı tehdit eder boyuta ulaştı. Tüketici ve kiracı dernekleri, hükûmete çağrıda bulunarak yaşanabilir bir iç ortam sıcaklığı sağlayamayan konutlar için kira ödemelerinin askıya alınmasını talep etti.
Neden gündemde?
Konu, çok sayıda can kaybı ve artan toplumsal tepkiler nedeniyle Fransa'nın en öncelikli gündem maddesi haline geldi. Hükümetin resmi verilerine yansıyan raporlara göre, sıcak hava dalgalarına bağlı olarak 1000'den fazla kişi hayatını kaybetti. Ölümlerin önemli bir bölümü, yetersiz havalandırma ve yalıtım sorunu bulunan kentsel konutlarda meydana geldi. Muhalefet partileri ve sendikalar, mevcut kira yasalarının iklim krizinin getirdiği yeni riskleri kapsamadığını vurgulayarak hükûmeti ihmalle suçluyor. Kamuoyunda 'termal sınıf ayrımcılığı' olarak adlandırılan bu durum, dar gelirli ailelerin enerji verimliliği yüksek konutlara erişememesini ve aşırı hava koşullarına karşı savunmasız kalmasını ifade ediyor.
Bilinmesi gerekenler
Tartışmanın merkezinde 'serin değilse kira da yok' sloganı var. Aktivist gruplar, bir evin temel barınma işlevini yerine getirebilmesi için sadece soğuktan değil, aynı zamanda aşırı sıcaktan da koruması gerektiğini savunuyor. Fransa'da 2021 yılında yürürlüğe giren İklim ve Dayanıklılık Yasası, enerji performansı en düşük (G sınıfı) konutların kiralanmasını 2025'ten itibaren kademeli olarak yasaklamayı öngörüyor. Ancak kiracı grupları bu takvimin çok yavaş olduğunu ve o tarihe kadar birçok insanın hayatının risk altında olacağını belirtiyor. Ev sahipleri ise gerekli renovasyon maliyetlerini kiraya yansıtma konusunda belirsizlik yaşadıklarını, bunun da piyasada arz daralmasına yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Sırada ne var?
Hükûmetin önümüzdeki kabine toplantısında, acil durum barınma planını masaya yatırması bekleniyor. Gündeme gelmesi muhtemel öneriler arasında risk altındaki bölgelerde belediyelerin 'serin odalar' açması, düşük gelirli hanelere portatif klima yardımı ve renovasyon kredilerine hız verilmesi yer alıyor. Bakanlık düzeyindeki ilk açıklamalarda, toplu kira grevi çağrılarına yasal zemin tanınmayacağı belirtiliyor. Buna karşılık muhalefet, eğer somut adım atılmazsa sonbaharda parlamento açıldığında gensoru önergesi verebileceğinin sinyalini verdi. Gözler, Eylül ayında açıklanması beklenen yeni ulusal ısı dalgası eylem planında.
Sık Sorulan Sorular
Fransa'da kiracılar neden kira ödemeyi reddediyor?
Kiracılar, aşırı sıcak havalarda yetersiz yalıtım ve klima eksikliği nedeniyle evlerinin yaşanabilir olmaktan çıktığını belirtiyor. Barınma hakkının yalnızca soğuktan değil sıcaktan korunmayı da kapsaması gerektiğini savunarak kiraların askıya alınmasını talep ediyorlar.
Fransa hükümetinin bu krize karşı bir planı var mı?
Mevcut İklim ve Dayanıklılık Yasası, enerji performansı en düşük konutların 2025'ten itibaren kiraya verilmesini kademeli olarak yasaklıyor. Hükümet ek olarak acil durum planları, belediyelerde 'serin odalar' açılması ve renovasyon kredileri üzerinde çalışıyor ancak kiracı dernekleri bu adımları yetersiz buluyor.
Aşırı sıcaklar Fransa'da ne kadar can kaybına yol açtı?
Resmi raporlara yansıyan verilere göre, son sıcak hava dalgaları sırasında 1000'den fazla kişi hayatını kaybetti. Ölümlerin yoğunlaştığı yerler genellikle yalıtım sorunu bulunan ve havalandırması zayıf olan kentsel konutlar oldu.