Fransa'da aşırı sıcaklara karşı 'iklim izni' önerisi: 5 günlük ücretli izin talebi

Ne oldu?

Fransa iklim izni, ülkede etkili olan aşırı sıcak hava dalgaları nedeniyle çalışanların korunması amacıyla gündeme getirilen yeni bir izin modelidir. Yeşiller Partisi lideri Marine Tondelier ve parti üyeleri, sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde seyrettiği dönemlerde çalışanların kullanabileceği yılda 5 günlük ücretli izin oluşturulmasını teklif etti. Öneri henüz yasalaşmış değil, fakat Fransa parlamentosunda tartışmaya açılmış durumda. Teklifin yasalaşması halinde, çalışanlar aşırı sıcaklarda işe gitmek zorunda kalmadan ücretli olarak dinlenebilecek.

Neden gündemde?

Avrupa kıtası son yıllarda giderek sıklaşan ve şiddetlenen sıcak hava dalgalarıyla karşı karşıya. Fransa'da özellikle 2022 ve 2023 yazları rekor sıcaklıklara sahne oldu; bazı bölgelerde termometreler 40 derecenin üzerini gördü. Aşırı sıcaklar yalnızca sağlık riski oluşturmakla kalmıyor, tarım ve ulaşım başta olmak üzere birçok sektörde çalışma koşullarını ağırlaştırıyor. İşçi sendikaları, 'iklim iznini' artık bir sosyal koruma meselesi olarak ele alırken, iklim krizinin iş hayatına doğrudan etkisini tanımlayan ilk somut adımlardan biri olması nedeniyle öneri küresel çapta da yankı buldu. Fransa'nın öncülük ettiği bu tartışma, diğer Avrupa ülkelerinde de benzer taleplerin yükselmesine yol açabilir.

Bilinmesi gerekenler

Yeşiller Partisi'nin önerisine göre iklim izni, belirli bir sıcaklık eşiğinin aşılması durumunda devreye girecek. Bu eşiğin netleşmesi için meteorolojik veriler ile iş sağlığı uzmanlarının görüşlerini birleştiren bir düzenleme hedefleniyor. İzin süresince maaşın tam olarak ödenmesi ve bu sürenin yıllık izin haklarından düşülmemesi öngörülüyor. Marine Tondelier, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "İklim krizi artık bir çevre sorunu olmanın ötesine geçti; doğrudan bir işçi sağlığı ve sosyal adalet meselesidir" ifadelerini kullandı. Fransa'da 2003 yılında yaşanan sıcak hava dalgasında 15 binden fazla kişinin hayatını kaybetmesi, bu tür önlemlerin aciliyetini hatırlatıyor. Teklifin finansmanı ve hangi sektörleri kapsayacağı konusunda ise henüz net bir çerçeve çizilmiş değil.

Sırada ne var?

Öneri şu anda parlamentoda komisyon aşamasında; önümüzdeki oturumlarda milletvekillerinin oylamasına sunulması bekleniyor. İktidardaki Macron hükümeti konuya temkinli yaklaşırken, muhalefetteki sol blok teklife tam destek veriyor. Sendikalar ise sonbahar dönemi için planladıkları toplu iş sözleşmesi görüşmelerine 'iklim izni' maddesini eklemeye hazırlanıyor. Fransa'da kabul edilmesi halinde bu uygulama, Paris İklim Anlaşması'nın sosyal boyutunu güçlendirecek somut bir adım olarak kayıtlara geçebilir. Avrupa Birliği düzeyinde de benzer bir mevzuatın tartışmaya açılması, özellikle Akdeniz kuşağındaki ülkelerin gündeminde yer alıyor. Türkiye de dahil olmak üzere iklim kuşağında benzer riskleri taşıyan ülkeler, Fransa'daki bu gelişmeyi yakından izliyor.