Fidan Arakçi Görüşmesi’nin perde arkası: Diplomatik trafikte yeni eşik

Ne oldu?

Fidan Arakçi Görüşmesi, Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile İran İslam Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Seyyid Abbas Arakçi arasında gerçekleştirilen üst düzey bir diplomatik temastır. Görüşme, iki ülke arasındaki ikili ilişkilerin yanı sıra, özellikle Suriye, Irak ve Kafkasya’daki son gelişmeleri masaya yatırmak üzere telefonla gerçekleştirildi. Resmi kaynaklar, kritik temasın karşılıklı bilgi alışverişi ve eş güdümü güçlendirme amacı taşıdığını belirtiyor. Görüşmenin, İran’da reformist Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın göreve başlaması ve yeni kabinenin şekillenmesinin ardından yapılan en kapsamlı temaslardan biri olduğu öğrenildi.

Neden gündemde?

Bu görüşme, Ankara ve Tahran hattında gerilim yaratan dosyaların gölgesinde gerçekleştiği için büyük önem taşıyor. Birincisi, Suriye’nin kuzeyinde terörle mücadele ve siyasi çözüm sürecine ilişkin yaklaşım farklılıkları iki müttefiki zaman zaman karşı karşıya getiriyor. İkincisi, Azerbaycan-Ermenistan barış süreci ve Zangezur Koridoru gibi bağlantı yolları İran’ın kırmızı çizgileri arasında yer alıyor. Üçüncüsü, bölgeyi yeniden şekillendiren İsrail-Filistin savaşı karşısında Türkiye ve İran’ın ortak söylem geliştirme çabası dikkat çekiyor. NATO Zirvesi sonrası gerçekleşen bu temasın zamanlaması, Batı’nın savunma şemsiyesi altındaki bir NATO üyesi ile İran arasındaki özel ilişkiyi bir kez daha gündeme taşıdı.

Bilinmesi gerekenler

• Bakan Arakçi kimdir: Seyyid Abbas Arakçi, İran’da cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ardından Dışişleri Bakanlığı koltuğuna oturan tecrübeli bir diplomattır. 2013-2021 arasında nükleer müzakerelerin baş müzakerecisi olarak uluslararası arenada tanındı. Arakçi’nin atanması, Tahran’ın Batı ile müzakere kanallarını yeniden canlandırabileceği sinyali şeklinde yorumlanıyordu; ancak Türkiye ile yaptığı bu ilk kritik görüşme, İran için doğu-batı dengesinde komşuluk ilişkilerinin ne kadar acil olduğunu kanıtladı.
• Terörle mücadele mesajı: Bakan Fidan’ın mevkidaşına PKK/YPG konusunda Türkiye’nin beklentilerini net biçimde aktardığı tahmin ediliyor. İran’ın geçmişte sınır güvenliği konusunda verdiği sözlere rağmen sahada zaman zaman oluşan belirsizlikler Ankara’da rahatsızlık yaratıyordu.
• Ekonomik boyut: Telefon diplomasisinde, iki ülke arasındaki 30 milyar dolarlık ticaret hacmi hedefine yönelik engellerin kaldırılması ve enerji iş birliğinin derinleştirilmesi de gündeme geldi. Özellikle doğalgaz akışı ve sınır kapılarındaki gümrük modernizasyonu konuları öne çıktı.

Sırada ne var?

Diplomatik kaynaklar, Hakan Fidan ve Abbas Arakçi arasındaki diyaloğun kısa sürede yüz yüze görüşmelere dönüşebileceğini aktarıyor. Önümüzdeki haftalarda Tahran’da yapılması planlanan Türkiye-İran Yüksek Düzeyli İşbirliği Konseyi hazırlıkları hız kazanacak. Bu zirvede, yalnızca siyasi değil askeri ve istihbarı iş birliklerinin de masada olacağı belirtiliyor. Telefon hattının açık olması, özellikle Suriye’de sahadaki kırılgan ateşkes ortamında istem dışı çatışmaların önlenmesi için hayati bir rol oynayacak.