Faturanın yüzde 30’u devletten: Enerji verimliliğinde yeni hibe dönemi başladı

Ne oldu?

Hibe, bir kamu kuruluşu ya da vakıf tarafından belirli bir projenin hayata geçirilmesi için verilen karşılıksız ve geri ödemesiz mali destektir. Türkiye’de son dönemde tarımdan sanayiye kadar birçok alanda hibe programları genişletilirken, gündemin en sıcak başlığını enerji verimliliğine sağlanacak yeni hibe desteği oluşturdu. Resmi makamlardan yapılan açıklamalara göre, işletmelerin gerçekleştireceği enerji verimliliği yatırımlarında, enerji giderlerinin yüzde 30’una kadarlık kısmı devlet tarafından hibe olarak karşılanacak.

Neden gündemde?

Enerji maliyetlerinin enflasyonla mücadelede kritik bir başlık haline gelmesi ve cari açığın azaltılması hedefi, bu hibe programını gündemin üst sıralarına taşıdı. CNN Türk ve Sabah gazetesinin haberlerine göre başvurular e-Devlet üzerinden başlamış durumda. Program yalnızca büyük sanayi kuruluşlarını değil, KOBİ’leri de kapsıyor. Destekten yararlanmak isteyen firmaların, enerji etüdü raporu hazırlatması ve belirli bir enerji tasarruf taahhüdünde bulunması gerekiyor. Bu adım, sanayicinin hem küresel rekabette elini güçlendirecek hem de iklim değişikliğiyle mücadeleye katkı sağlayacak.

Bilinmesi gerekenler

Yeni hibe paketinde dikkat çeken birkaç teknik detay bulunuyor. Öncelikle, hibe desteğinin kredilerden en büyük farkı geri ödeme zorunluluğunun olmaması. Ancak bu durum koşulsuz bir ödenek alınacağı anlamına gelmiyor; hibe alan kişi ya da kuruluşun sözleşmede belirtilen yatırımı tamamlaması ve denetime tabi tutulması şart. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın koordinasyonunda yürütülecek programda, yalnızca elektrik değil, doğalgaz ve diğer fosil yakıt giderlerinin optimize edilmesi de hedefleniyor.

Öte yandan, kırsal kalkınma tarafında da benzer bir hareketlilik var. NTV Haber’in aktardığına göre, hayvancılık sektöründe yüzde 75’e varan hibe destekleri kırsalda adeta bir can suyu etkisi yarattı. Ekonomistler, bu hibelerin üretim maliyetlerini düşürerek piyasadaki fiyat istikrarına olumlu yansıyacağını belirtiyor. Avrupa Birliği fonlarıyla desteklenen programların ise özellikle yenilenebilir enerji ve karbon azaltımı projelerine odaklandığı görülüyor.

Sırada ne var?

Enerji verimliliği hibesine başvuruların önümüzdeki aylarda yoğunlaşması bekleniyor. Sektör temsilcileri, özellikle çatı tipi güneş enerjisi sistemleri ve atık ısı geri kazanım projelerinin bu hibeden büyük pay alacağını öngörüyor. Başvuru kriterlerini karşılamakta zorlanan küçük işletmeler için bankalar aracılığıyla hibe artı kredi şeklinde karma finansman modellerinin devreye alınabileceği konuşuluyor. Aynı zamanda, AB-Türkiye İklim Değişikliği Hibe Programı gibi uluslararası kaynaklı fonların dönemsel çağrıları da takip edilmeli. Yetkililer, program bütçesinin tükenmemesi için işletmelere enerji etütlerini bir an önce tamamlayarak başvurularını yapmaları çağrısında bulunuyor.