Evim sistemi nedir? Tasarruf finansmanında BDDK’dan süreyi uzatan, ödemeyi artıran kritik karar

Ne oldu?

Evim sistemi, banka kredisi kullanmadan ev veya araç sahibi olmak isteyenlerin bir tasarruf finansman şirketi aracılığıyla belirli bir süre para biriktirip, kurayla veya vade sonunda finansman kullanarak konut edindiği bir sistemdir. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), bu alanda faaliyet gösteren Eminevim, Finansevim, Fuzulevim gibi şirketleri yakından ilgilendiren yeni bir karar aldı. Kararla birlikte, sisteme yeni girecekler için organizasyon ücretinin taksitlendirilme süresinde değişikliğe gidildi. Daha önce peşin ya da kısa vadede ödenen bu ücretin taksit süresi uzatıldı, ancak bu durum katılımcının cebinden çıkacak toplam organizasyon ücretinin faiz benzeri bir etkiyle artmasına yol açtı.

Neden gündemde?

Konunun gündeme oturmasının iki temel nedeni var. İlki, inşaat maliyetlerindeki artış ve banka kredi faizlerindeki yüksek seyir nedeniyle vatandaşın alternatif finansman modellerine yönelmesi. Milyonlarca kişi artık klasik mortgage yerine bu sistemi tercih ediyor. İkincisi ise BDDK’nın bu kararının yarattığı belirsizlik. Başlangıçta ‘daha uzun vadeyle ödeme kolaylığı’ gibi görünen düzenleme, toplam maliyete yansıdığında katılımcılar için dezavantaj oluşturuyor. Halk TV, NTV Haber ve Ekonomim’in haberlerine göre, artan organizasyon ücretleri sektördeki satış temsilcilerini dahi zor durumda bıraktı. Ev almak isteyen bir kişinin cebinden çıkacak paranın yükselmesi, ‘bir kötü haber daha’ olarak yorumlanıyor.

Bilinmesi gerekenler

• Organizasyon ücreti değişikliği: Yeni düzenlemeyle birlikte sisteme girişte alınan ve şirketin operasyonel giderleri için kestiği ücretin vadesi uzadı. Vadenin uzaması, toplam geri ödemenin nominal olarak büyümesine neden oldu.
• Mevcut üyeler etkileniyor mu: BDDK'nın kararı yeni sözleşmelere yönelik olarak çıktı. Halihazırda sistemde olan ve taksitlerini düzenli ödeyen kişilerin mevcut sözleşme koşullarının bu değişiklikten etkilenmediği belirtiliyor.
• Sistemin yapısı: Bu sistemde birikim aşamasında herhangi bir faiz işlemiyor. Ancak katılımcılar, ‘organizasyon ücreti’ adı altında peşin bir maliyete katlanıyor. BDDK’nın son hamlesi, tam da bu maliyet kaleminin taksit yapısını hedef aldı.

Sırada ne var?

BDDK’nın amacının sektördeki şirketlerin nakit akışını düzenlemek ve ani yükümlülüklerin önüne geçmek olduğu düşünülüyor. Ancak artan maliyetlerin, özellikle dar gelirli vatandaşın bu modele olan güvenini sarsabileceği ve sisteme girişleri yavaşlatabileceği belirtiliyor. Önümüzdeki dönemde şirketlerin, bu artan maliyeti dengelemek için farklı kampanya modelleri veya sabit fiyat garantisi gibi ek avantajlar sunması bekleniyor. Vatandaşların ise sözleşme imzalamadan önce toplam geri ödeme tutarını eski ve yeni sistem üzerinden karşılaştırmalı olarak hesap etmesi büyük önem taşıyor.