Erdoğan F-35 açıklaması: Beştepe'deki kritik zirvede masada ne var?
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ABD Başkanı Trump ile gerçekleştirdiği görüşme sonrası yaptığı F-35 açıklaması, Türkiye'nin savaş uçağı programına dönüş sinyali olarak yorumlandı. Erdoğan, '5 uçağın sözünü aldık' diyerek somut bir ilerlemeye işaret etti.
Ne oldu?
Erdoğan F-35 açıklaması, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Beştepe'de ABD Başkanı Donald Trump ile gerçekleştirdiği yüz yüze görüşmenin ardından yaptığı, Türkiye'nin F-35 savaş uçağı programına ilişkin değerlendirmeleridir. Erdoğan, zirve çıkışında gazetecilere verdiği demeçte, “Bu zirveden hayırlı bir karar çıkacağına inanıyorum” ifadelerini kullanırken, somut bir ilerleme olarak “5 uçağın sözünü aldık” çıkışıyla dikkat çekti. Bu sözler, Ankara’nın programdan çıkarılmasının ardından uzun süredir dondurulmuş olan F-35 tedarik sürecinde yeni bir sayfa açılabileceğine dair en güçlü işaret olarak kayıtlara geçti.
Neden gündemde?
Türkiye, Rusya’dan S-400 hava savunma sistemini satın almasının ardından 2019 yılında F-35 Müşterek Taarruz Uçağı programından resmen çıkarılmıştı. O tarihten bu yana üretim hattındaki 6 adet Türk F-35’inin teslimatı engellenmiş ve Türk savunma sanayii şirketlerinin tedarik zincirindeki rolü askıya alınmıştı. Erdoğan-Trump zirvesi, bu tablonun değişebileceğine dair beklentileri zirveye taşıdı. Açıklamanın, NATO müttefikleri arasındaki kritik bir savunma iş birliği krizinin çözümüne yönelik üst düzey bir siyasi iradenin yansıması olması ve Türkiye’nin hava kuvvetlerini modernize etme planlarıyla doğrudan bağlantılı olması, konuyu ülke gündeminin ilk sırasına yerleştirdi.
Bilinmesi gerekenler
Erdoğan’ın “5 uçağın sözünü aldık” ifadesi, henüz resmi bir anlaşma metnine dönüşmüş değil; bu nedenle söz konusu teslimatın zaman çizelgesi, maliyeti ve hangi şartlar altında gerçekleşeceği konusunda resmi teyit bulunmuyor. Türkiye’nin F-35 programına geri dönüşü için ABD yönetiminin Kongre’yi ikna etmesi ve CAATSA yaptırımları çerçevesinde bir yol haritası belirlemesi gerekiyor. Ayrıca Ankara, bir yandan F-35 talebini sürdürürken, diğer yandan kendi milli muharip uçağı KAAN’ı geliştirme konusundaki kararlılığını ve S-400 bataryalarının konuşlandırma pozisyonuna ilişkin hassas dengeyi korumaya çalışıyor. Görüşmede sadece uçak tedariki değil, savunma sanayiinde karşılıklı ticaret hacmi ve teknoloji transferi konularının da ele alındığı belirtiliyor.
Sırada ne var?
Gözler, önümüzdeki haftalarda başlaması beklenen teknik heyet görüşmelerine çevrildi. Sürecin en kritik eşiği, Beyaz Saray’ın Kongre’ye yapacağı bildirim olacak. Eğer taraflar ortak bir çerçeve üzerinde uzlaşırsa, ilk etapta eğitim ve bakım altyapısı için bazı kolaylaştırıcı adımlar atılabilir. Orta vadede ise Türkiye’de halihazırda bulunan F-35 altyapısının yeniden aktif hale getirilmesi ve uçakların kademeli teslimatı gündeme gelebilir. Ancak Trump yönetiminin dış politika öncelikleri ve Ankara-Moskova hattındaki dengeler, bu sürecin hızını ve kapsamını doğrudan belirleyecek unsurlar arasında yer alıyor.
Sık Sorulan Sorular
Erdoğan F-35 açıklamasında hangi somut ifadeyi kullandı?
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Beştepe'deki zirve sonrası yaptığı açıklamada '5 uçağın sözünü aldık' diyerek F-35 tedariki konusunda belirli bir sayıyı ilk kez dile getirdi.
Türkiye neden F-35 programından çıkarılmıştı?
Türkiye, Rusya'dan S-400 hava savunma sistemini satın almasının ardından 2019 yılında ABD tarafından F-35 Müşterek Taarruz Uçağı programından resmen çıkarılmıştı.
Erdoğan-Trump zirvesinde F-35 dışında hangi konular ele alındı?
Görüşmede F-35 tedarikinin yanı sıra savunma sanayii ticareti, teknoloji transferi ve ikili diplomatik ilişkilerin ele alındığı belirtiliyor.
F-35 anlaşması için bundan sonraki adım ne olacak?
Sürecin ilerlemesi için öncelikle teknik heyetler arası görüşmelerin başlaması ve ABD yönetiminin Kongre'yi ikna ederek yasal engelleri aşması bekleniyor.