Ekvador OHAL: Başkan Noboa’dan 10 Eyalette 60 Günlük Sertlik Kararı

Ne oldu?

Ekvador OHAL, Devlet Başkanı Daniel Noboa’nın artan güvenlik sorunları ve suç oranlarındaki kontrolsüz tırmanış nedeniyle ülke genelinde belirli bölgelere özel olarak başlattığı bir olağanüstü hal uygulamasıdır. Başkan Noboa tarafından imzalanan ve yayımlanan kararnameyle, ülkenin 10 eyaleti ile bazı kırsal kasabalarda 60 günlüğüne OHAL yürürlüğe girdi. Kararnamede yasal dayanak olarak ‘ciddi iç karışıklık’ riski gösterildi. Alınan tedbirler kapsamında, güvenlik güçlerine kamu düzenini sağlaması için geniş yetkiler verilirken, temel bir hak olan konut dokunulmazlığının belirli koşullarda askıya alındığı duyuruldu.

Neden gündemde?

Ekvador, özellikle son üç yıldır uyuşturucu kartelleri ve organize suç örgütleri arasındaki çatışmaların merkezi haline gelmiş durumda. Bir zamanlar Güney Amerika’nın sakin ülkelerinden biri olarak görülen Ekvador, kokain ticaret yollarının kesişim noktasındaki stratejik konumu nedeniyle büyük bir şiddet sarmalına sürükleniyor. Sokak çatışmaları, cezaevlerindeki kanlı isyanlar ve siyasetçilere yönelik suikastlar ülkede yaşamı felç etmiş durumda. Başkan Noboa için bu, göreve geldiği günden bu yana ilan edilen yeni bir OHAL değil. Daha önce ocak ayında cezaevlerindeki olaylar ve uyuşturucu baronlarının firarları sonrası zaten geniş kapsamlı bir OHAL ilan edilmişti. Bu son karar, şiddetin coğrafi olarak yayıldığını ve yerel yönetimlerin durumu kontrol etmekte yetersiz kaldığını gösteriyor.

Bilinmesi gerekenler

Kararname ile Manabí, Guayas, Los Ríos ve El Oro gibi suç oranlarının en yüksek olduğu sahil ve sınır eyaletleri başta olmak üzere toplam 10 idari bölge doğrudan askeri ve polis denetimine açıldı. Buna ek olarak bazı küçük yerleşim birimlerinde de özel güvenlik bölgeleri oluşturuldu. Uygulamanın en dikkat çeken detaylarından biri, konut dokunulmazlığının askıya alınması oldu. Bu madde, güvenlik güçlerine hakim kararı olmaksızın arama yapma yetkisi verirken, muhalefet tarafından sivil özgürlüklere büyük bir darbe olarak nitelendirildi. Ayrıca OHAL süresince toplantı ve gösteri yürüyüşleri gibi kolektif haklar sınırlandırılarak, belirli saatlerde sokağa çıkma kısıtlaması getirilebileceği belirtildi. Noboa hükümeti, bu süreci ‘ülkeyi terörize eden gruplara karşı bir iç savaş’ olarak tanımlıyor.

Sırada ne var?

60 günlük sürecin bitiminde durumun tekrar değerlendirileceği bildiriliyor, ancak önceki tecrübeler OHAL’in süresinin uzayabileceğine işaret ediyor. Ekvador Anayasası’na göre OHAL kararı, Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenmek zorunda. Mahkemenin önümüzdeki günlerde yapacağı incelemede kararnamenin ölçülü olup olmadığına karar vermesi bekleniyor. Siyasi gözlemciler, askeri varlığın kısa vadede semptomları baskılayabileceğini ancak yolsuzluk, yoksulluk ve yargı sistemindeki zafiyetler giderilmediği sürece topyekün bir normalleşmeden söz etmenin mümkün olmadığını dile getiriyor. Öte yandan uluslararası insan hakları örgütleri, güvenlik güçlerine verilen geniş yetkilerin kolaylıkla keyfi uygulamalara dönüşebileceği uyarısında bulunuyor.