Eczanelerde tıbbi bitki çayı dönemi: Yeni düzenleme ne getiriyor?
Tıbbi bitki çaylarının satışına ilişkin yeni düzenleme yürürlüğe giriyor. Bundan böyle bu ürünler yalnızca eczanelerde satılabilecek; aktar, market ve internet sitelerinde denetimsiz satışın önüne geçilmesi hedefleniyor.
Ne oldu?
Eczanelerde tıbbi bitki çayı, Sağlık Bakanlığı'nın yürürlüğe koyduğu yeni düzenlemeyle birlikte yalnızca eczanelerden temin edilebilecek ürünler kategorisine alındı. Geleneksel Bitkisel Tıbbi Ürünler Yönetmeliği’nde yapılan değişiklikle, bitkinin tedavi edici özelliğini öne çıkaran karışım ve çayların aktarlar, marketler ya da çevrimiçi platformlar aracılığıyla satışı kısıtlanıyor. Amaç, halk sağlığını korumak ve bu ürünleri eczacı danışmanlığında kontrollü biçimde tüketiciyle buluşturmak.
Düzenleme uzun süredir sektör paydaşlarının gündemindeydi. Özellikle internette içeriği belirsiz, ruhsatsız bitkisel karışımların yol açtığı sağlık sorunlarına dair şikâyetler artmıştı. Yeni kurallara göre, belirli hastalıklara iyi geldiği iddia edilen ürünlerin ruhsatlandırma süreci sıkılaştırılıyor ve satış noktası yalnızca eczane olarak tanımlanıyor.
Neden gündemde?
Konu, hem vatandaşın alışkanlıklarını doğrudan etkilemesi hem de aktarlar ile eczacılar arasında süregelen yetki tartışmasını alevlendirmesi nedeniyle gündemin üst sıralarında yer alıyor. Türkiye’de bitkisel tedaviye yönelik talep yıllardır yüksek seyrediyor; ıhlamurdan adaçayına, zencefil karışımlarından zayıflama çaylarına kadar geniş bir ürün yelpazesi neredeyse her köşe başındaki aktarda bulunabiliyordu.
Uzmanlar, aktarlarda satılan ürünlerin menşei, saklama koşulu ve dozaj bilgisi açısından ciddi riskler barındırdığını sık sık dile getiriyordu. Sağlık Bakanlığı da özellikle karaciğer ve böbrek yetmezliğine yol açan zayıflama çayları ve bitkisel karışımlarla ilgili vaka artışlarını raporlamıştı. Yeni düzenleme bu tabloya bir yanıt olarak okunuyor.
Bilinmesi gerekenler
Yeni düzenleme tüm bitki çaylarını kapsamıyor. Gıda kodeksine uygun, tedavi amacı taşımayan ve sağlık beyanı içermeyen klasik ıhlamur, adaçayı veya kuşburnu gibi ürünler aktarlarda satılmaya devam edecek. Yasaklanan kategori, “hastalıklardan korunma veya tedavi etme” iddiasıyla piyasaya sürülen tıbbi amaçlı bitkisel ürünler ile ruhsatsız karışımlar.
Eczaneye gidecek bu ürünlerin Sağlık Bakanlığı onaylı olması, etiketinde içerik, kullanım şekli ve yan etki bilgilerinin yer alması zorunlu hale geliyor. Uygulamanın etkin takibi için piyasa gözetim denetimlerinin artırılacağı ve internet satış platformlarına yönelik özel ekipler oluşturulacağı belirtiliyor.
Sırada ne var?
Önümüzdeki süreçte aktar esnafının bu kısıtlamaya nasıl uyum sağlayacağı merak konusu. Türkiye’de sayıları on binleri bulan aktar için geçiş sürecinin nasıl yönetileceğine dair Ticaret Bakanlığı’nın ilave bir genelge yayımlaması bekleniyor. Aynı zamanda eczanelerin bu yeni ürün grubuna ne ölçüde entegre olacağı ve fiyatlandırmanın nasıl şekilleneceği de önemli başlıklar arasında. İlaç fiyatlandırma sistemine tabi olmayan bu ürünlerde serbest piyasa koşullarının süreceği ancak bakanlık denetimine açık olacağı ifade ediliyor.
Sık Sorulan Sorular
Tıbbi bitki çaylarında yeni düzenleme neyi değiştiriyor?
Yeni düzenleme, tedavi edici özellik taşıyan bitki çaylarının yalnızca eczanelerde satılmasını zorunlu kılıyor. Aktar, market ve internet üzerinden bu ürünlerin satışı yasaklanıyor.
Aktarda satılan ıhlamur veya adaçayı da yasaklandı mı?
Hayır, gıda amaçlı ve sağlık beyanı içermeyen geleneksel bitki çayları aktarlarda satılmaya devam edecek. Yasak yalnızca tedavi iddiası taşıyan ruhsatsız tıbbi karışımları kapsıyor.
Eczanede satılacak bitki çaylarının fiyatı artar mı?
Bu ürünler ilaç fiyat kararnamesine tabi olmadığı için fiyatlandırma serbest piyasada belirlenecek. Ancak eczane kar marjı ve ruhsatlandırma süreçleri nedeniyle tüketiciye yansıyan fiyatın bir miktar yükselmesi bekleniyor.