Eczanelerde bitki çayı satışı nedir? Aktarlarda yeni dönem başlıyor
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın yeni düzenlemesiyle tıbbi bitki çaylarının satışı artık yalnızca eczanelerden yapılacak. Aktar, market ve online platformlarda bu ürünlerin satışı yasaklanırken, vatandaşlar bitki çaylarına eczacı danışmanlığında ulaşabilecek.
Ne oldu?
Eczanelerde bitki çayı satışı, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın yürürlüğe koyduğu yeni bir düzenleme ile başlayan ve aktarları doğrudan etkileyen bir dönemi ifade ediyor. Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren takviye edici gıdalar yönetmeliğinde yapılan değişiklikle, tıbbi amaçlarla kullanılan bitki ve bitkisel ürünlerin satış kanalları daraltıldı. Yeni kurallara göre zencefil, zerdeçal, ıhlamur, rezene, adaçayı, nane ve yeşil çay gibi pek çok ürünün tıbbi etiket taşıyanları sadece eczanelerde satılabilecek. Vatandaşın günlük hayatında sıkça başvurduğu bu çayların market, aktar ve e-ticaret sitelerindeki satışı ise sona erecek. Düzenleme, sektördeki denetimsizliği ortadan kaldırmayı ve halk sağlığını korumayı amaçlıyor.
Neden gündemde?
Düzenleme, hem tüketici alışkanlıklarını hem de küçük esnafı yakından ilgilendirdiği için kısa sürede gündemin üst sıralarına yerleşti. Türkiye'de aktarlar ve semt pazarları, bitkisel ürünlere erişimin en yaygın ve ekonomik yolu olarak görülüyor. Özellikle kış aylarında ıhlamur ve adaçayı gibi ürünlerin satışı aktarlarda adeta patlama yapıyor. Ancak Tarım ve Orman Bakanlığı, yaptığı denetimlerde piyasada etiketsiz, hangi koşullarda üretildiği belli olmayan, hatta yasaklı maddeler içeren ürünlerin dolaştığını belirledi. Bu nedenle "tıbbi" ibaresi taşıyan veya sağlık beyanı bulunan tüm bitkisel çayların eczanelerde ve eczacı danışmanlığında satılması zorunlu kılındı. Aktarlar ve küçük işletmeler ise bu kararın kendilerini ekonomik açıdan zorlayacağını belirterek tepki gösteriyor. Konunun bir diğer boyutu ise fiyatlar: Eczanelerde satılacak ürünlerin, vergilendirme ve ruhsatlandırma maliyetleri nedeniyle daha yüksek fiyattan satılabileceği endişesi hakim.
Bilinmesi gerekenler
İlk olarak, düzenlemenin tüm bitki çaylarını kapsamadığının altını çizmek gerekiyor. Yalnızca üzerinde "tıbbi etki" veya "sağlık beyanı" bulunan ürünler bu kapsama giriyor. Yani geleneksel gıda olarak satılan, üzerinde herhangi bir hastalık ifadesi yazmayan paketli veya açık bitkilerin aktarlarda satışı şimdilik devam edebilecek. İkinci kritik nokta ise cezai yaptırımlar. Düzenlemeye aykırı hareket eden satıcılar için idari para cezaları ve ürün toplama yaptırımları uygulanacak. Üçüncü olarak, eczaneler bu yeni döneme hazırlanıyor; Türk Eczacıları Birliği eczacıların bitkisel ürünler konusunda danışmanlık yapabilecek donanıma sahip olduğunu vurguluyor. Son olarak, düzenleme aynı zamanda internet üzerinden yapılan kontrolsüz satışları da hedef alıyor. Büyük e-ticaret platformlarının, bu tip ürünlerin satışı için eczane ruhsatı şartı getirilen bir altyapı kurması beklenecek.
Sırada ne var?
Önümüzdeki süreçte Tarım ve Orman Bakanlığı denetimlerini sıklaştıracak ve piyasaya uyum için belirli bir geçiş süresi tanıyacak. Aktarlar ve ilgili meslek odalarının, özellikle "tıbbi ürün" tanımının sınırlarının netleştirilmesi ve küçük esnafın mağduriyetinin giderilmesi için bakanlığa başvuruda bulunması bekleniyor. Aynı zamanda eczanelerdeki bitki çayı reyonlarının genişlemesi ve eczacıların fitoterapi eğitimlerine daha fazla yönelmesi gündeme gelecek. Tüketici tarafında ise alım gücüne etkisi merak konusu; eczanelerdeki fiyatların aktarlara göre ne kadar farklılaşacağı, vatandaşın alternatif kanallara yönelip yönelmeyeceği önümüzdeki aylarda netleşecek.
Sık Sorulan Sorular
Aktarlar artık hiç bitki çayı satamayacak mı?
Hayır, tüm bitki çayları değil. Yalnızca üzerinde sağlık beyanı veya 'tıbbi' ifadesi bulunan bitkisel ürünlerin aktarlarda satışı yasaklandı. Gıda amaçlı satılan standart paketli veya açık ürünlerin satışı devam edecek.
Bu düzenleme ne zaman yürürlüğe girdi?
Takviye edici gıdalar yönetmeliğindeki değişiklik Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Piyasaya uyum sağlaması için kısa bir geçiş süreci öngörülüyor.
Hangi bitki çayları sadece eczanede satılacak?
Zencefil, zerdeçal, ıhlamur, rezene, adaçayı, nane, yeşil çay gibi ürünlerin 'tıbbi' etiket taşıyan ve sağlık beyanı olan versiyonları eczanelerde satılacak.
Eczanelerde bitki çayı fiyatları artacak mı?
Henüz resmi bir fiyat tarifesi yayımlanmadı. Ancak ruhsatlandırma, denetim ve vergilendirme süreçleri nedeniyle bu ürünlerin eczane fiyatlarının aktarlara kıyasla daha yüksek olabileceği değerlendiriliyor.