Eczanede bitki çayı dönemi: Tıbbi çaylar artık yalnızca eczanelerde satılacak

Ne oldu?

Eczanede bitki çayı, Sağlık Bakanlığı'nın tıbbi amaçlı bitkisel ürünlerin satış kanallarını yeniden belirleyen düzenlemesinin kamuoyundaki yansımasıdır. Resmi Gazete'de yayımlanan ve yürürlüğe giren kararla birlikte, ruhsatlı tıbbi bitki çaylarının satışı münhasıran eczanelere verildi. Bu düzenleme, aktarlar, marketler ve e-ticaret platformları dahil olmak üzere eczane dışındaki tüm noktalarda bu ürünlerin satışını resmen yasaklıyor. Kararın gerekçesi olarak halk sağlığını korumak, denetim dışı ve sahte ürünlerin önüne geçmek ve bitkisel ürünlerin bilinçsiz tüketiminin önüne geçmek gösterildi. Düzenleme aynı zamanda hekim ve eczacı danışmanlığını zorunlu kılarak, vatandaşın uzman kontrolüne erişimini artırmayı hedefliyor.

Neden gündemde?

Konunun gündem olmasının temel sebebi, milyonlarca vatandaşın alışveriş alışkanlıklarını doğrudan etkilemesi. Türkiye'de bitkisel çaylara ve doğal ürünlere yönelik yoğun bir talep var. Özellikle soğuk algınlığı, sindirim sorunları veya zayıflama gibi amaçlarla kullanılan ıhlamur, adaçayı, sinameki, yeşil çay gibi karışımların büyük bir kısmı aktarlardan ya da market raflarından temin ediliyordu. Yeni düzenleme, bu çayların bir kısmını 'ilaç' kategorisine yaklaştırarak erişimi zorlaştırdığı için tartışma yarattı. Ayrıca, ekonomik olarak zorlanan aktar esnafının iş yükünü hafifleteceği gerekçesiyle sınırlandırılmış ürün gamına getirilen bu yasak, sektörde büyük bir belirsizliğe yol açtı. Tüketici tarafında ise 'Artık adaçayı almak için eczaneye mi gideceğiz?' sorusu en büyük merak konusu.

Bilinmesi gerekenler

Yeni düzenlemenin kapsamı konusunda net bir ayrım yapmak gerekiyor. Yasak, halk arasında yaygın tüketilen her türlü bitki çayını değil, yalnızca Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış 'tıbbi bitki çayı' kategorisindeki ürünleri kapsıyor. Günlük gıda amaçlı tüketilen, herhangi bir endikasyon (tedavi iddiası) taşımayan poşet bitki çayları marketlerde satılmaya devam edebilecek. Denetimlerin ana omurgasını ise Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) yürütecek. Eczane dışında bu ürünleri satan işletmelere ağır para cezaları uygulanması ve ürünlerin toplatılması öngörülüyor. Vatandaşların eczane dışında gördükleri, üzerinde sağlık beyanı bulunan bitkisel karışımlara itibar etmemesi gerekiyor. Alanında uzman isimler, bilinçsiz bitki tüketiminin karaciğer ve böbrek yetmezliğine kadar varan ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini sık sık vurguluyor; bu düzenleme o riskleri bertaraf etmeyi amaçlıyor.

Sırada ne var?

Kısa vadede, TİTCK ekiplerinin aktarlar ve online satış sitelerine yönelik denetimlerini sıklaştırması bekleniyor. Eczanelerde ise ruhsatlı tıbbi bitki çaylarının stok ve çeşitliliğinin artması öngörülüyor. Orta ve uzun vadede bu kararın, bitkisel ürün pazarındaki kayıt dışılığı azaltması hedefleniyor. Ancak sektör temsilcileri, tamamlayıcı tıp ve bitkisel ürünlerle ilgili yönetmeliklerin daha da netleşmesi gerektiğini savunuyor. Aktar esnafı ise işlerinin ciddi oranda etkilenmemesi için sadece gıda kategorisindeki ürünlere yönelerek ürün gamını çeşitlendirme arayışına girebilir.