Doğanın sessiz bekçisi: Hazer yılanı neden 'çiftçi dostu' olarak anılıyor?

Ne oldu?

Hazer yılanı, Colubridae familyasına dahil, zehirsiz ve Avrupa'nın en büyük yılan türlerinden biri olarak bilinen bir sürüngendir. Halk arasında 'Bozyörük yılanı' adıyla da anılan bu tür, son günlerde Nevşehir ve Burdur'da peş peşe yaşanan vakalarla Türkiye gündemine yerleşti. Nevşehir'de bir evin bahçesinde görülen yılan, kısa süreli paniğe yol açarken, yetkililer konuyla ilgili peş peşe bilgilendirme paylaşımları yaptı. Benzer bir olay Burdur'da da yaşandı; bir ikamete giren Hazer yılanı, ekipler tarafından yakalanarak yeniden doğaya salındı. Her iki olayda da can kaybı ya da yaralanma yaşanmazken, vatandaşların yılana ilişkin korkuları, tür hakkında doğru bilginin yayılmasını zorunlu hale getirdi.

Neden gündemde?

Hazer yılanının gündeme gelmesinin temel sebebi, artan hava sıcaklıklarıyla birlikte yerleşim alanlarında daha sık görülmeye başlaması. Özellikle kırsal bölgelerde tarım arazilerine yakın evlerin bahçelerinde rastlanan bu yılanlar, görünüşleri itibarıyla ürkütücü bulunsa da, doğa dengesi için kritik bir rol oynuyor. Yeniçağ Gazetesi ve Çağdaş Burdur gibi yerel basın kuruluşlarının art arda yayımladığı haberler, sosyal medyada hızla yayılan endişe yüklü yorumlarla birleşince, konu ulusal çapta yankı buldu. Yetkililerin devreye girerek ardı ardına yaptığı “zararsızdır” açıklamaları ise bilgi kirliliğini gidermeyi hedefliyor. Nevşehir’de Fib Haber’e yansıyan bilgilendirme notunda, yılanın tarım zararlılarıyla mücadelede çiftçinin en büyük yardımcısı olduğu vurgulandı.

Bilinmesi gerekenler

Hazer yılanı, genellikle 180 santimetre ile 2.5 metre arasında değişen boyuyla dikkat çeker. İnce ve uzun gövdesi, iri gözleriyle tanınır. Evrim Ağacı’nın 2020 tarihli derlemesine göre tür, Güney Avrupa, Balkanlar ve Anadolu’nun step ve çalılık alanlarında yaygın olarak yaşar. Zehirsiz diş yapısına sahip olması, onu insanlar için tamamen tehlikesiz kılar; ısırdığında yalnızca hafif bir sıyrık oluşturur ve tıbbi müdahale gerektirmez. Türün en bilinen özelliği, beslenme alışkanlığıdır. Ağırlıklı olarak fare, tarla faresi ve diğer küçük kemirgenlerle beslenir. Tek bir Hazer yılanı, bir tarım sezonu boyunca yüzlerce kemirgeni tüketebilir. Bu yönüyle, kimyasal ilaç kullanımını azaltarak organik tarım için doğal bir çözüm sunar. 2023 yılında Facebook’ta paylaşılan bir haberde, organik tarım yapan bir üreticinin tarlasındaki kemirgen sorununu çözmek için bilinçli olarak Bozyörük yılanının varlığını koruduğu aktarılmıştı. Uzmanlar, yılanla karşılaşıldığında öldürmek yerine sakin kalıp uzaklaşmasını beklemenin veya itfaiye/doğa koruma ekiplerine haber vermenin en doğru davranış olduğunu belirtiyor.

Sırada ne var?

Vakaların artmasıyla birlikte, ilgili belediyelerin ve Tarım İl Müdürlüklerinin halkı bilinçlendirme çalışmalarına hız vermesi bekleniyor. Özellikle kırsal mahallelerde, yılanın ‘öldürülmesi gereken bir düşman’ değil, doğal bir denge unsuru olduğu anlatılacak. Uzun vadede, biyolojik çeşitliliğin korunması adına Hazer yılanı gibi türlerin tarım politikalarına entegre edilmesi gündeme gelebilir. Vatandaşlar için en kritik mesaj ise net: Karşılaşılan yılan ince, uzun ve baş kısmı belirginse büyük ihtimalle bir Hazer yılanıdır ve korkulacak hiçbir şey yoktur. Doğaya salınması, hem türün devamlılığı hem de tarlaların kimyasal ilaçtan arınması demektir.