DOA geri dönüşüm sistemi nedir, ödemeler nasıl alınacak? İşte İstanbul'daki iade noktaları

Ne oldu?

DOA geri dönüşüm, Türkiye Çevre Ajansı tarafından hayata geçirilen ve içecek ambalajlarının depozito karşılığında toplanmasını sağlayan ulusal bir sistemdir. Uygulama kapsamında 0.1 litre ile 3 litre arasındaki cam, plastik ve alüminyum içecek ambalajları, marketlerde ve belirli noktalarda kurulan iade makinelerine bırakıldığında her bir ambalaj için 25 kuruşluk depozito bedeli vatandaşın hesabına tanımlanıyor. Edirne’nin Tayakadın köyü yakınlarında açılan Sayma Doğrulama Merkezi ile sistemin altyapısı güçlendirilirken, 81 ilde eş zamanlı olarak seferberlik başlatıldı.

Pilot uygulamanın başarıyla tamamlanmasının ardından sistem Türkiye geneline yayıldı. Kahramanmaraş başta olmak üzere birçok şehirde DOA dönemi resmen başlarken, özellikle büyükşehirlerde yaşayan vatandaşlar için iade makinelerinin konumları ve ödeme süreçleri gündemin ilk sıralarına yerleşti.

Neden gündemde?

Sistemin 81 ilde aktif hale gelmesiyle birlikte vatandaşlar “DOA iade makineleri İstanbul’da nerelerde var?” ve “Biriken bakiye nasıl nakde çevrilir?” sorularına yanıt arıyor. Uzmanpara ve DonanımHaber gibi platformlarda yer alan kullanıcı rehberleri, konuya olan yoğun ilgiyi gözler önüne seriyor. Ayrıca Edirne’de açılan Sayma Doğrulama Merkezi’nin sisteme kattığı kurumsallık, uygulamanın kalıcılığına dair kamuoyundaki güveni artırdı.

Öte yandan, her bir ambalaj için belirlenen 25 kuruşluk depozito bedelinin market alışverişlerinde kullanılıp kullanılamayacağı veya banka hesabına transfer edilip edilemeyeceği, ekonomik sıkıntıların yaşandığı bu dönemde haneler için ek bir gelir kapısı olarak görülüyor.

Bilinmesi gerekenler

DOA sistemine dahil olan ambalajların üzerinde “Depozito İade Sembolü” bulunuyor. Bu sembolü taşıyan boş ambalajlar, zincar marketler, belediye binaları, üniversite kampüsleri ve alışveriş merkezlerindeki otomatik iade makinelerine bırakılıyor. Makine barkodu okuyarak ambalajı kabul ediyor ve depozito bedelini anında kullanıcının DOA dijital cüzdanına yüklüyor. İstanbul’da makineler öncelikli olarak büyük zincar marketlerin (Migros, CarrefourSA, A101, ŞOK, BIM gibi) yoğun müşteri trafiğine sahip şubelerinde konumlandırılmış durumda.

Biriken bakiye, DOA mobil uygulaması üzerinden IBAN’a transfer edilebiliyor veya anlaşmalı marketlerde QR kod ile harcanabiliyor. Sisteme kayıt için e-Devlet doğrulaması zorunlu tutulurken, her vatandaşın sadece bir adet DOA hesabı bulunabiliyor. Uygulama, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı denetiminde yürütüldüğü için kullanıcı verileri resmi güvence altında.

Sırada ne var?

Türkiye Çevre Ajansı, 2025 yılı sonuna kadar iade makinesi sayısını 30 bine çıkarmayı ve sistemin kapsamını genişleterek süt, meyve suyu gibi diğer sıvı gıda ambalajlarını da programa dahil etmeyi planlıyor. Ayrıca belediyelerle yapılan protokoller sayesinde mahalle aralarına daha küçük boyutlu iade üniteleri yerleştirilmesi gündemde.

Kısa vadede ise vatandaşların en çok beklediği gelişme, mevcut makinelerin anlık doluluk durumunu ve konumlarını gösteren interaktif haritanın mobil uygulamaya entegre edilmesi. Edirne’deki Sayma Doğrulama Merkezi’nin tam kapasiteyle devreye girmesiyle birlikte, sahadan toplanan ambalaj verilerinin anlık raporlanması ve olası suistimallerin önüne geçilmesi hedefleniyor.