Depozito Yönetim Sistemi nedir, nerede başladı ve vatandaşa nasıl yansıyacak?
Depozito Yönetim Sistemi, tek kullanımlık içecek ambalajlarında zorunlu depozito uygulamasını başlatarak atıkların kaynağında ayrıştırılmasını hedefleyen resmi bir çevre projesidir. İlk uygulama Edirne'de başlarken, Emine Erdoğan'ın da paylaşımıyla sistem gündemin üst sıralarına yerleşti.
Ne oldu?
Depozito Yönetim Sistemi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından devreye alınan ve belirli tek kullanımlık içecek ambalajlarının iade edilmesini zorunlu kılan resmi bir çevre projesidir. Sistem, 2025 yılı itibarıyla pilot bölge olarak seçilen Edirne'de kullanılmaya başlandı. Uygulama kapsamında vatandaşlar, satın aldıkları içecekler için belirli bir depozito bedeli ödüyor; boş ambalajı iade ettiklerinde ise bu bedeli geri alabiliyor veya alışverişlerinde kullanabiliyor. Edirne'deki ilk uygulamalara katılan vatandaşlar, sistem sayesinde hem doğanın korunduğunu hem de bireysel olarak ekonomik bir kazanç sağladıklarını dile getirdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan da sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda uygulamaya destek vererek "Sıfır Atık" hedefi doğrultusunda atılan bu adımın önemine dikkat çekti. Türkiye genelinde kademeli olarak yaygınlaştırılması planlanan projenin, yıl sonuna kadar büyük şehirlerde de aktif hale gelmesi bekleniyor.
Neden gündemde?
Konunun gündemin üst sıralarına çıkmasında iki önemli faktör öne çıkıyor. Bunlardan ilki, çevre kirliliği ve geri dönüşüm konusunda uzun süredir beklenen somut adımın nihayet atılmış olmasıdır. İkincisi ise Emine Erdoğan'ın kişisel sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı paylaşımdır. Sayın Erdoğan'ın çevre konularındaki duyarlılığı ve yürüttüğü Sıfır Atık Projesi'nin kamuoyundaki karşılığı, bu yeni sistemi siyasi ve toplumsal bir ağırlık merkezi haline getirdi. Yerel basına yansıyan ilk görüntülerde, Edirne'deki iade makinelerinin önünde kuyruklar oluştuğu görülüyor. Ancak sistemin işleyişi, depozito iade noktalarının yeterliliği ve tüketiciye yansıyan ek maliyetler, sosyal medyada en çok tartışılan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle marketlerdeki fiyat etiketlerinde "depozito bedeli" adı altında yeni bir kalemin belirmesi, tüketicilerin bir bölümünde kafa karışıklığına yol açmış durumda.
Bilinmesi gerekenler
Sisteme dahil olan ambalajlar şimdilik belirli kategorilerle sınırlıdır. İlk etapta 0,1 litre ile 3 litre arasındaki tek kullanımlık cam, plastik (PET) ve alüminyum içecek ambalajları uygulama kapsamında bulunuyor. Cam, plastik ve alüminyum materyallerin her biri için farklı bir depozito ücreti belirlenmiş durumda. Vatandaşlar, üzerinde "Depozito İadesi Vardır" logosu bulunan ambalajları, belirlenen iade noktalarındaki otomatik makinelere atarak depozito bedelini geri alabiliyor. Bu bedel, nakit olarak alınabileceği gibi, anlaşmalı marketlerde alışveriş çeki olarak da kullanılabiliyor. Sistemin kritik bir ayağı ise Türkiye Çevre Ajansı'nın denetiminde işleyecek olmasıdır. Kayıt dışı toplamanın önüne geçmek ve sistemin finansal sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla piyasaya sürülen her ambalajın dijital olarak takip edilmesi planlanıyor.
Sırada ne var?
Takvim netleşmeye başladı. Pilot uygulamanın ardından alınan verilere göre sistemin 2025 yılı içerisinde İstanbul, Ankara ve İzmir başta olmak üzere nüfusun yoğun olduğu büyükşehirlerde zorunlu hale getirilmesi bekleniyor. Kırsal kesimdeki iade noktalarının erişilebilirliği ise sektör temsilcilerinin üzerinde çalıştığı bir diğer başlık. Ayrıca, ilerleyen dönemlerde süt ve meyve suyu kartonları gibi farklı ambalaj türlerinin de sisteme dahil edilmesiyle kapsamın genişletilmesi gündemde.
Sık Sorulan Sorular
Depozito Yönetim Sistemi için ne kadar ücret ödenecek?
Ambalajın türüne göre değişen bir depozito bedeli alınmaktadır. Cam, PET plastik ve alüminyum için farklı tutarlar belirlenmiştir. Ambalaj iade edildiğinde bu ücretin tamamı iade edilmektedir, dolayısıyla tüketici için nihai bir ek maliyet oluşturmamaktadır.
Sistem şu an hangi şehirlerde aktif olarak kullanılıyor?
Depozito Yönetim Sistemi, 2025 yılı itibarıyla ilk olarak Edirne'de uygulamaya alınmıştır. Kısa süre içinde büyükşehirler başta olmak üzere Türkiye geneline yaygınlaştırılması planlanmaktadır.
Hangi içecek ambalajları sisteme dahil?
İlk aşamada 0,1 litre ile 3 litre arasındaki tek kullanımlık cam, plastik (PET) ve alüminyum içecek ambalajları sisteme dahil edilmiştir. Üzerinde depozito logosu bulunmayan mevcut stoktaki eski ambalajlar kapsam dışındadır.
Biriken depozito bedelleri nerede kullanılabilir?
İade edilen ambalajlar karşılığında alınan depozito bedeli, anlaşmalı marketlerde alışverişlerde kullanılabilmekte veya bazı noktalarda banka hesaplarına aktarım yapılabilmektedir.