Daron Acemoğlu'ndan yapay zeka uyarısı: İyimser büyüme tahminleri abartılı, iş gücü dönüşümü sınırlı kalacak

Ne oldu?

Daron Acemoğlu yapay zeka uyarısı, Nobel Ekonomi Ödüllü MIT profesörünün yapay zeka teknolojilerinin ekonomik etkileri ve küresel risklere dair peş peşe yaptığı ölçülü değerlendirmeleri kapsıyor. Acemoğlu, 21 Haziran 2026'da yaptığı açıklamada yapay zekanın ekonomik katkısına ilişkin iyimser tahminlerin abartılı olduğunu savundu. Aynı açıklamada, yapay zeka etrafındaki tartışmaların bir kısmının "entelektüel zayıflıktan" kaynaklandığını belirtti. 31 Mayıs 2026'da ise yapay zekanın tüm meslekleri ortadan kaldıracağı görüşüne net biçimde karşı çıkarak, iş gücünde sadece sınırlı bir dönüşüm beklediğini söyledi. Acemoğlu'nun bu çıkışları, teknolojinin kontrolsüz gelişimine karşı uzun süredir dile getirdiği temkinli yaklaşımın son halkaları oldu.

Neden gündemde?

Acemoğlu'nun uyarıları, özellikle iki kritik başlıkta yoğunlaşıyor. İlki, ABD ile Çin arasındaki çip savaşının derinleşmesi. Acemoğlu'na göre yarı iletken tedarik zincirindeki kırılmalar ve teknoloji milliyetçiliği, yapay zeka yatırımlarının verimliliğini baltalayarak küresel bir krizi tetikleyebilir. İkincisi ise Fed gibi büyük merkez bankalarının para politikaları. Acemoğlu, yapay zeka kaynaklı verimlilik artışı beklentisiyle finansal piyasalarda oluşan balonun, merkez bankalarını yanlış pozisyon almaya itebileceğini ima etti. Türkiye'de ise 90 devlet varlık fonu ve 54 merkez bankasının katıldığı bir ankette yapay zekaya yönelik aşırı yoğunlaşmanın riskli olduğunun belirtilmesi, bu uyarıları yerel gündeme taşıdı.

Bilinmesi gerekenler

Acemoğlu'nun duruşunu anlamak için üç temel nokta öne çıkıyor. İlk olarak, ekonomist yapay zekanın "devrim" değil "evrim" niteliğinde bir dönüşüm yaratacağını düşünüyor. İkinci olarak, işçiler için aşılamaz engeller yerine, insanı merkeze alan ve emeği tamamlayıcı bir yapay zeka mimarisinin kurulması gerektiğini savunuyor. 5 Temmuz 2024'teki özel röportajında, "dünya genelinde işçilerin aşamayacakları engellere yönelik değil, onları güçlendirecek bir yapay zeka sistemi kurulmalı" değerlendirmesini yapmıştı. Üçüncü olarak, çip savaşının sadece teknolojik rekabeti değil, küresel tedarik zincirlerini ve enflasyonu da doğrudan etkilediğini belirtiyor. Acemoğlu, 2030'a kadar olan süreçte yapay zekanın iş gücü piyasalarında büyük çapta işsizliğe yol açacağı iddialarının "fazlasıyla spekülatif" olduğu görüşünde.

Sırada ne var?

Acemoğlu'nun uyarıları, yatırımcılar ve politika yapıcılar için bir yol haritası niteliği taşıyor. Önümüzdeki dönemde Fed'in faiz kararlarını verirken yapay zeka balonu riskini ne kadar dikkate alacağı kritik olacak. Aynı şekilde, küresel çip üretim kapasitesinin coğrafi olarak çeşitlendirilmesi çabaları hız kazanabilir. Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler için ise Acemoğlu'nun formülü net: Emeği dışlayan değil, emekle birlikte çalışan teknoloji yatırımlarına yönelmek. Profesörün önümüzdeki aylarda yayımlayacağı yeni makale ve röportajlarda bu eleştirilerini daha da somutlaştırması bekleniyor.