Cumhuriyet tartışmaları gölgesinde yeni bir parti ve değişen siyasi doku

Ne oldu?

Cumhuriyet, siyasi gücün doğrudan bir hanedana ya da tekil bir otoriteye değil, halka ve onun seçtiği temsilcilere ait olduğu yönetim biçimidir. Bu kadim tanım, Türkiye'de son 24 saatte yeniden hararetli tartışmaların odağına yerleşti. Medyascope yazarı Gürkan Çakıroğlu, gündeme bomba gibi düşen bir yazı kaleme aldı. Çakıroğlu'nun 'Demokratik Cumhuriyet Partisi' başlıklı yazısı, bir parti kurma hazırlığının ötesinde, mevcut siyasi tıkanmışlığa bir yanıt olarak okunuyor. Yazı, siyasi kulislerde 'üçüncü bir yol' arayışının somut bir çıktısı olarak değerlendiriliyor. Tam da bu sırada gözler Nimet Özdemir'e çevrildi. Geçmişte kendini 'Cumhuriyet kadını' olarak tanımlayan Özdemir, Halk TV'nin son dakika olarak duyurduğu habere göre resmen AKP'ye katıldı. Rozet takma törenindeki görüntüleri sosyal medyada büyük yankı uyandırdı.

Neden gündemde?

Konunun gündem olmasının temel nedeni, 'cumhuriyet' vurgusunun siyasi partiler tarafından kuruluş felsefesi olarak yeniden keşfedilme yarışıdır. Çakıroğlu'nun analizine göre yeni parti girişimi, ekonomik kriz ve toplumsal kutuplaşma ortamında demokratik cumhuriyet ilkelerini merkeze alan bir alternatif olmayı hedefliyor. Bu çıkış, özellikle muhalefet seçmenindeki dağınıklığı toparlayabilecek bir hamle olarak mercek altında. Öte yandan Nimet Özdemir'in transferi, cumhuriyetçi söylemin farklı ideolojik arka planlarla nasıl harmanlandığını gösteriyor. Özdemir'in 'Cumhuriyet kadınıyım' sözlerinin arşivlerden çıkarılması, siyasi angajmanlardaki söylem değişikliklerinin sorgulanmasına yol açtı. Buna paralel olarak Cumhuriyet gazetesi yazarı Pehlivan'ın T24'te yer alan yazısı, CHP İzmir İl Başkanlığı'ndaki olaylı kongre anlarına ışık tuttu. Pehlivan, partinin üst düzey yöneticilerinin hemen arkasında slogan atan bir kişinin sabıka kaydını araştırdı ve bu kişinin hırsızlık hükümlüsü olduğunu ortaya koydu. Bu durum, ana muhalefet partisi içindeki örgütlenme ve güvenlik zaafiyetleri sorgulamasını başlattı.

Bilinmesi gerekenler

Tartışmaların teorik arka planında, MÖ 509'daki Antik Roma Cumhuriyeti'ne dayanan yönetim geleneği var. Zengin soylulardan oluşan Senato ve halk meclisleri arasındaki güç paylaşımı, modern anlamıyla bugün 159 devletin resmi adında taşıdığı bu rejimin temelini oluşturdu. Türkiye'de ise Cumhuriyet, 29 Ekim 1923'ten bu yana sadece bir yönetim biçimi değil, aynı zamanda bir toplumsal kimlik meselesi olarak yorumlanıyor. Kayseri Büyükşehir Belediyesi'nin Cumhuriyet Meydanı'nda yürüttüğü yenileme çalışmaları da bu bağlamda dikkat çekiyor. Belediye Başkanı Büyükkılıç'ın 'tarihi dokunuş' olarak nitelendirdiği proje, fiziksel mekânın cumhuriyet değerleriyle özdeşleştirilmesinin güncel bir örneği. Gece gündüz süren çalışmalar, kamusal alanın sembolik önemini vurguluyor. Siyasi arenada ise kavram kargaşası had safhada: Adında 'cumhuriyet' kelimesi bulunan tek bir gazete ve onlarca parti, dernek ya da platform var. Gürkan Çakıroğlu, yeni parti girişimini diğerlerinden ayıran şeyin, demokratik kurumların işlevsizleşmesine karşı içeriden bir isyan olması gerektiğini savunuyor.

Sırada ne var?

Demokratik Cumhuriyet Partisi'nin resmi kuruluş dilekçesinin önümüzdeki günlerde İçişleri Bakanlığı'na sunulması bekleniyor. Kurucular kurulunda yer alacak isimler, bu hareketin taban bulup bulmayacağını belirleyecek. Siyasi gözlemciler, yeni partinin özellikle genç seçmen ve kararsızlar üzerindeki etkisini ölçmek için saha araştırmalarına şimdiden başladı. Nimet Özdemir'in AKP'ye katılımı sonrası yapacağı ilk canlı yayın konuşması ise merakla bekleniyor. Eski söylemleriyle yeni pozisyonu arasındaki bağlantıyı nasıl kuracağı siyasi iletişim derslerine konu olacak gibi görünüyor. CHP cephesinde ise İzmir'deki skandalın yankıları sürüyor. Parti müfettişlerinin olayla ilgili raporu hazırlamasının ardından disiplin süreçlerinin işletileceği konuşuluyor. Tüm bu gelişmeler, Türkiye'nin yaklaşan seçim atmosferinde cumhuriyet kavramının en çok tartışılan ve en çok sahiplenilen değer olarak öne çıkacağını gösteriyor.