CHP üyeliklerinde Yargıtay depremi: Silinen vekil sayısı 9'a çıktı, Meclis'teki sandalye sayısı 129'a düştü

Ne oldu?

CHP üyelikleri, Türkiye siyasetinin uzun süredir tartıştığı ve yargı kararlarıyla şekillenen bir kriz başlığı haline geldi. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, parti tüzüğü ve Siyasi Partiler Kanunu'na aykırı biçimde üye kaydedildikleri gerekçesiyle bugüne kadar çok sayıda CHP üyesinin kaydını silmişti. Bu süreçte gelinen son noktada, parti üyelikleri silinen CHP'li milletvekili sayısı 9'a çıktı. Doğrudan sonuç ise partinin Türkiye Büyük Millet Meclisi'ndeki sandalye sayısının 138'den 129'a düşmesi oldu. Kararlar, özellikle CHP'nin geçmiş dönemlerde yoğun olarak kullandığı online üyelik sistemi ve parti içi denetim mekanizmalarını yeniden tartışmaya açtı.

Neden gündemde?

Konu yalnızca teknik bir üyelik iptali olmanın ötesinde, doğrudan parlamentonun sayısal dengesini etkiliyor. Siyasi Partiler Kanunu'na göre parti üyeliği düşen bir kişi milletvekilliğini sürdüremez. Yargıtay'ın verdiği bu kararlar, söz konusu vekillerin yasama faaliyetlerini ve komisyonlardaki görev dağılımlarını doğrudan etkileme potansiyeli taşıyor. Daha önce de benzer gerekçelerle Hatay Milletvekili Can Atalay'ın milletvekilliğinin düşürülmesiyle başlayan tartışmalar, şimdi ana muhalefet partisinin geniş bir milletvekili grubunu kapsayacak şekilde büyümüş durumda. CHP cephesi kararları "yargı eliyle siyaset mühendisliği" olarak nitelerken, Yargıtay kaynakları sürecin tamamen hukuki prosedürler çerçevesinde yürütüldüğünü savunuyor.

Bilinmesi gerekenler

Olayın merkezinde CHP'nin 2010'lu yılların sonunda uygulamaya koyduğu online üyelik sistemi var. Sistem, partiye katılımı kolaylaştırmak için cep telefonuna gelen bir kodla ve düşük bir ücret karşılığında hızlı üyelik alınmasına imkan tanıyordu. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ise bu yöntemle yapılan kayıtlarda, Siyasi Partiler Kanunu'nun aradığı "ilçe yönetim kurulu kararı" ve "üyenin bizzat başvurusu" gibi şartların yerine getirilmediğini tespit etti. Bu kapsamda sadece milletvekillerinin değil, binlerce sıradan partilinin de üyeliği silindi. CHP yönetimi, önceki kurultay süreçlerinde yaşanan yoğun üye tartışmaları nedeniyle sistemin suiistimale açık olduğunu kendi iç raporlarında da kabul etmişti. Parti, silinen üyeliklerin yerine yeniden başvuru yapılması için üyelerine çağrıda bulunurken, milletvekilleri için hukuki itiraz süreci devam ediyor.

Sırada ne var?

Gözler şimdi TBMM Başkanlığı'nın atacağı adımlarda. Yargıtay'ın üyelik iptali kararlarının kesinleşmesinin ardından, Meclis Başkanlığı'nın bu vekillerin milletvekilliklerinin düşürülmesi için Genel Kurul'da okunacak tezkereyi hazırlaması bekleniyor. CHP'nin Meclis'teki sandalye kaybı, özellikle Anayasa değişikliği gibi nitelikli çoğunluk gerektiren oylamalarda muhalefetin matematiksel ağırlığını azaltacak. Öte yandan, üyeliği silinen vekillerin Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yapma ihtimali de masada. Siyasi kulislerde ise bu kararların, yerel seçimler öncesinde CHP tabanında yaratacağı moral etkisi ve partide yeni bir yönetim krizini tetikleyip tetiklemeyeceği konuşuluyor. CHP Genel Merkezi, üyelik sistemiyle ilgili teknik düzenlemeleri hızlandırırken, Meclis grubu önümüzdeki hafta olağanüstü toplanarak yol haritasını belirleyecek.

Sıkça Sorulan Sorular

Yargıtay neden CHP üyeliklerini sildi?
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Siyasi Partiler Kanunu'na göre üyelik başvurularının bizzat yapılması ve ilçe yönetim kurulu kararıyla kesinleşmesi gerekirken, CHP'nin online üyelik sisteminde bu şartlara uyulmadığını belirledi. Bu nedenle usulsüz kaydedildiği tespit edilen üyelikler toplu olarak siliniyor.

Üyelikleri silinen milletvekilleri Meclis'teki görevlerine devam edebilecek mi?
Siyasi Partiler Kanunu uyarınca parti üyeliği düşen bir kişinin milletvekilliğini sürdürmesi mümkün değil. Yargıtay'ın kararları kesinleştiği için, TBMM Başkanlığı'nın süreci işleterek bu vekillerin milletvekilliklerini resmen düşürmesi bekleniyor.

CHP'nin Meclis'teki sandalye sayısı neden 129'a düştü?
Partinin 28. Dönem başında 138 olan milletvekili sayısı, daha önceki istifalar, vefat ve üyelik iptalleriyle birlikte 129'a geriledi. Son olarak 9 vekilin parti üyeliğinin Yargıtay tarafından silinmesi, Meclis'teki temsil gücünü doğrudan etkiledi.

CHP'nin online üyelik sistemi tamamen iptal mi edildi?
Sistem halen yürürlükte, ancak parti yönetimi Yargıtay kararları doğrultusunda üyelik süreçlerinde değişikliğe gidiyor. Yeni üyeliklerde yasal prosedürlerin eksiksiz işletilmesi için ilçe örgütlerine daha fazla sorumluluk düşüyor, ayrıca üyeliği silinenlerin yeniden başvuru yapabilmesi için çağrıda bulunuldu.