CHP'nin sandalye sayısı eriyor: 'Üyelikleri Yargıtay sildi' kriziyle milletvekili sayısı 129'a düştü

Ne oldu?

Milletvekili, halkın egemenliğini parlamento çatısı altında temsil eden ve yasama yetkisini kullanan seçilmiş kişidir. Ancak Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM) sandalye dağılımını doğrudan etkileyen hukuki bir zincirleme reaksiyon yaşandı. Süreç, Yargıtay 3. Ceza Dairesi'nin, TİP Hatay Milletvekili Can Atalay hakkında Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) verdiği 'hak ihlali' kararını tanımaması ve dosyayı TBMM'ye göndermesiyle başladı. TBMM Genel Kurulu'nda bu kararın okunmaması üzerine Meclis Başkanlığı, Atalay'ın milletvekilliğinin düşürüldüğünü duyurdu. Bu gelişmenin hemen ardından, oylamaya katılan CHP'li iki milletvekili Sevda Erdan Kılıç ve Ahmet Vehbi Bakırlıoğlu hakkında partileri tarafından 'kesin ihraç' talebiyle disiplin süreci başlatıldı. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın siyasi parti sicil kayıtlarını güncellemesiyle birlikte, iki vekilin CHP üyelikleri resmen silindi. Bu durum, CHP'nin TBMM'deki milletvekili sayısının bir anda 131'den 129'a düşmesine yol açtı.

Neden gündemde?

Bu gelişme, yalnızca basit bir sayısal değişiklikten ibaret değil; yargı, yasama ve siyasi partiler arasındaki gerilimi en üst düzeye çıkarmış durumda. CHP açısından asıl endişe kaynağı, bu olayın münferit kalmama ihtimali. Kulislerde, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun öncülüğünde kurulması beklenen yeni siyasi oluşum konuşuluyor. Hürriyet gazetesinin haberine göre, İmamoğlu yeni partinin çatısını kurarken, CHP içerisindeki bazı milletvekillerinin bu yapıya geçebileceği iddia ediliyor. Eğer böyle bir kopuş yaşanırsa, zaten disiplin süreçleri ve hukuki kararlarla sarsılan CHP'nin meclis grubu daha da küçülebilir. Diğer yandan, EMEP Milletvekili İskender Bayhan'ın doğa talanına ilişkin soru önergesi vermesi ve AK Parti milletvekillerinin yerel yatırım ile fahiş fiyat denetimlerine dair açıklamaları, Meclis'in gündem yoğunluğunu gösterse de, ana muhalefetteki sayısal erimenin siyasi dengeleri nasıl etkileyeceği birincil tartışma konusu.

Bilinmesi gerekenler

Türkiye'de bir milletvekilinin parti üyeliğinin düşmesi, otomatik olarak vekilliğini kaybettiği anlamına gelmez; ancak siyasi hayatı açısından kritik bir dönemeçtir. Mevcut mevzuata göre, en az ilkokul mezunu olmak, 18 yaşını doldurmak ve kısıtlı olmamak gibi temel şartları taşıyan herkes milletvekili seçilebilir. Fakat parti disiplini söz konusu olduğunda, Yargıtay sicil kayıtları belirleyici rol oynar. Partisinden ihraç edilen ya da üyeliği silinen bir vekil, bağımsız olarak görevine devam edebilir; fakat bu durum özellikle grup kurma, komisyonlarda temsil ve kürsü dokunulmazlığı gibi pratik avantajları ortadan kaldırır. CHP örneğinde, 129 sandalyeye düşmek, sayısal olarak hâlâ ana muhalefet partisi konumunda olunduğunu gösterse de, siyasi bütünlüğün dağılması riskini beraberinde getiriyor.

Sırada ne var?

CHP yönetiminin, Yargıtay'ın sicil silme işlemine karşı izleyeceği yol haritası merakla bekleniyor. Hukuki itirazların yanı sıra, parti içi disiplinin ne ölçüde sağlanacağı kritik önem taşıyor. Esas kırılma ise İmamoğlu'nun hamlesine bağlı olarak yaşanacak. Eğer olası yeni partiye katılımlar gerçekleşirse, CHP'nin TBMM'deki sandalye sayısı 120'li rakamların da altına inebilir. Yargıtay ve AYM arasındaki yetki uyuşmazlığının Anayasa değişikliği tartışmalarını alevlendirmesi ve Meclis'in bu mesele etrafında olağanüstü bir gündemle toplanması sürpriz olmayacaktır.