CHP dokunulmazlık dosyaları: Meclis'te yeni fezleke trafiği ne anlama geliyor?
TBMM'ye son olarak 8'i CHP'li 10 milletvekiline ait yeni dokunulmazlık dosyası sevk edildi. Bu gelişme, ana muhalefet partisi üzerindeki yargı baskısının tırmandığına dair tartışmaları alevlendirdi.
Ne oldu?
CHP dokunulmazlık dosyaları, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) sunulan ve 8'i Cumhuriyet Halk Partisi'ne mensup 10 milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasını talep eden fezlekeleri kapsıyor. Meclis'e son 24 saat içinde sevk edilen bu yeni dosyalarla birlikte, CHP'li vekilleri hedef alan dokunulmazlık girişimlerinde belirgin bir artış yaşandı.
TBMM Anayasa ve Adalet Karma Komisyonu'na havale edilen dosyalar, milletvekillerinin çeşitli adli soruşturmalar kapsamında yargılanabilmesinin önünü açmayı amaçlıyor. Anayasa'nın 83. maddesi gereğince, ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçüstü halleri dışında milletvekillerinin yargılanması, Meclis'in dokunulmazlığı kaldırma kararına bağlı bulunuyor. Mevcut dosya trafiği, CHP saflarında siyasi bir hamle olarak değerlendirilirken, iktidar kanadı sürecin hukuki olduğunda ısrar ediyor.
Neden gündemde?
Konunun gündemin üst sıralarına oturmasının birkaç temel sebebi var. Öncelikle, dosyaların 8'inin ana muhalefet lideri konumundaki CHP'ye ait olması, Meclis'teki siyasi gerilimi tırmandırdı. Son bir yıllık süreçte CHP'li belediyelere yönelik soruşturmalar, bazı vekillerin tutuklanması veya gözaltına alınmasıyla birleşen bu yeni fezleke dalgası, muhalefete yönelik kapsamlı bir yargı baskısı olduğu iddialarını güçlendirdi.
İkinci olarak, bu dosyaların gelişi, daha önce CHP Genel Başkanı Özgür Özel'in de aralarında bulunduğu 12 milletvekiline ait 14 dokunulmazlık dosyasının Meclis'e sunulmasının hemen ardından gerçekleşti. BBC Türkçe'nin 7 Temmuz 2025'te aktardığı süreç bilgilerine göre, dokunulmazlığın kaldırılması için Karma Komisyon'da hazırlanacak raporun Genel Kurul'da gizli oyla kabul edilmesi gerekiyor. Bu teknik mekanizma, siyasi çoğunluğu elinde bulunduran ittifakın karar almasını kolaylaştırıyor. Muhalefet ise kurullardaki dağılımın adil olmadığını savunarak sürecin meşruiyetini sorguluyor.
Bilinmesi gerekenler
Dokunulmazlık süreci üç aşamalı işliyor: İlk olarak, ilgili bakanlık veya savcılık fezlekeyi Adalet Bakanlığı'na gönderiyor; Bakanlık da dosyayı TBMM Başkanlığı'na sevk ediyor. İkinci aşamada, Anayasa ve Adalet Karma Komisyonu dosyayı inceliyor ve bir rapor hazırlıyor. Son aşamada ise rapor Genel Kurul'da görüşülüp oylanıyor. Kararın kabul edilmesi halinde dokunulmazlık yalnızca o dosya için kaldırılmış oluyor; vekil, ilgili suçlamayla ilgili yargılanabiliyor.
Kamuoyunda sıkça yanlış anlaşılan bir nokta, dokunulmazlığın mutlak bir koruma kalkanı olduğu yönünde. Oysa Anayasa, ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçüstü hallerinde dokunulmazlığı tanımıyor. Bu nedenle, fezlekeye konu suçlamaların niteliği büyük önem taşıyor. Basına yansıyan bilgilere göre, yeni dosyalar arasında "hakaret", "terör örgütü propagandası", "görevi kötüye kullanma" ve "tehdit" gibi farklı suçlamalar bulunuyor. Ancak dosya içerikleri henüz netlik kazanmış değil; Meclis Başkanlığı ve Karma Komisyon'dan resmi bir açıklama yapılmadı.
CHP kaynakları, bu dosyaların büyük bölümünün siyasi eleştiri ve muhalefet faaliyetleri kapsamındaki söz veya eylemlerden kaynaklandığını öne sürüyor. İktidar ise hukuk devleti vurgusu yaparak hiç kimsenin yargıdan muaf olamayacağını belirtiyor.
Sırada ne var?
Karma Komisyon, önümüzdeki günlerde dosyaları incelemeye başlayacak. Komisyondaki üye dağılımı, iktidar blokunun sayısal üstünlüğüne işaret ediyor. Bu nedenle fezlekelerin hızlıca Genel Kurul gündemine taşınması beklenebilir. CHP Grup Başkanvekili, sürecin hukuktan ziyade siyasi bir tasfiyeye dönüştüğünü savunurken, Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yolunun da açık olduğunu hatırlattı.
Olası bir dokunulmazlık kaldırma kararının siyasi sonuçları ağır olabilir. Milletvekili sayısında yaşanacak bir azalma, Meclis'teki dengeyi ve CHP'nin grup faaliyetlerini etkileyebilir. Ayrıca, Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi ve Venedik Komisyonu'nun daha önce Türkiye'deki milletvekili dokunulmazlıklarına ilişkin eleştirel raporları dikkate alındığında, uluslararası izleme sürecinin de yakın olacağı öngörülüyor. Gözler şimdi Karma Komisyon'un yapacağı ilk toplantıda.
Sık Sorulan Sorular
Milletvekili dokunulmazlığı hangi durumlarda kalkar?
Anayasa'nın 83. maddesine göre, milletvekili dokunulmazlığı ancak TBMM Genel Kurulu'nun gizli oyla alacağı kararla belirli bir dosya için kaldırılabilir. Ancak ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçüstü halleri, dokunulmazlık kapsamı dışındadır ve bu durumda vekil doğrudan yargılanabilir.
CHP dokunulmazlık dosyaları hangi vekilleri kapsıyor?
Henüz Meclis Başkanlığı veya Karma Komisyon tarafından resmi bir liste açıklanmadı. Dosyaların 8'i CHP'li, 2'si diğer partilere mensup 10 milletvekiline ait olduğu biliniyor. Suçlamalar arasında hakaret, terör örgütü propagandası ve görevi kötüye kullanma iddiaları yer alıyor.
Daha önce CHP'li vekillerin dokunulmazlığı kaldırıldı mı?
2016 yılındaki Anayasa değişikliğiyle birlikte çok sayıda muhalefet vekilinin dokunulmazlığı kaldırılmıştı. Yakın dönemde ise çeşitli CHP'li milletvekilleri hakkında fezleke süreçleri işletilmiş, bazıları hakkında gözaltı ve tutuklama kararları verilmişti.
Süreç ne kadar sürer?
Kesin bir süre öngörmek mümkün değil. Fezlekenin TBMM Başkanlığı'nca Karma Komisyon'a sevkinden sonra, Komisyon'un toplanma, inceleme ve rapor hazırlama takvimine bağlı olarak birkaç hafta ile birkaç ay arasında değişebilir. Komisyon raporu tamamlandıktan sonra Genel Kurul'daki oylamanın zamanlaması da Meclis gündemine göre şekillenir.