CHP disiplin süreci nedir, hangi isimler hedefte?
CHP disiplin süreci, Genel Merkez'in parti içi muhalefete yönelik başlattığı ve son olarak 6 isim için ihraç istemiyle gündeme gelen kapsamlı bir tasfiye operasyonuna dönüştü.
Bu yazıyı sesli dinle
Ne oldu?
CHP disiplin süreci, Kurultay sonrası göreve gelen Genel Merkez yönetiminin, özellikle eski Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu'na yakınlığıyla bilinen ve "mutlak butlan" kararını savunan isimlere yönelik başlattığı parti içi soruşturmalar bütünüdür. CHP Sözcüsü Müslim Sarı'nın yaptığı yazılı açıklamaya göre, 3'ü halen görevde olan il başkanı ve 3'ü eski il başkanı olmak üzere toplam 6 parti yöneticisi hakkında disiplin süreci işletiliyor. Bu gelişme, daha önce aralarında Ali Mahir Başarır ve Veli Ağbaba'nın da bulunduğu 9 milletvekilinin tedbirli olarak kesin ihraç istemiyle Disiplin Kurulu'na sevk edilmesinin hemen ardından geldi. Disiplin Kurulu'nun yarın yapacağı kritik toplantıda, bu dosyaların gündeme alınması ve karara bağlanması bekleniyor.
Neden gündemde?
Bu sürecin kamuoyunda bu denli yankı bulmasının birkaç temel sebebi var. Birincisi, olayın zamanlaması. CHP'nin 38. Olağan Kurultayı'nın iptali yönünde verilen ve hukuk dilinde "mutlak butlan" olarak adlandırılan mahkeme kararının ardından, parti içinde iki ayrı hukuki cephe oluştu. Genel Merkez kararı yok sayarken, muhalif kanat kurultayın geçersiz olduğunu savunuyor. İkinci olarak, soruşturmaların kapsamı dikkat çekiyor. Sadece milletvekilleri değil, yerel örgütlerde görev yapmış ya da yapmakta olan il başkanları da hedef alınıyor. Bu durum, tasfiyenin tabana yayılarak derinleşeceği endişesini doğurdu. Üçüncüsü, sürecin siyasi sonuçları. Parti içi demokrasi ve ifade özgürlüğü tartışmaları, CHP'nin ana muhalefet partisi olarak demokrasi söyleminin inandırıcılığını doğrudan etkiliyor. Kamuoyu, disiplin mekanizmasının bir tür "hizip temizliğine" dönüşüp dönüşmediğini sorguluyor.
Bilinmesi gerekenler
CHP disiplin mekanizması, Tüzük ve Disiplin Yönetmeliği'ne dayanır. Süreç temel olarak şu şekilde işler: Şikayet veya re'sen harekete geçen parti yöneticileri, bir üyeyi doğrudan Yüksek Disiplin Kurulu'na (YDK) sevk edebilir. YDK, Ankara'da toplanır ve nihai karar merciidir. Şu an tedbirli ihraç istemiyle YDK önüne giden milletvekillerinin isimleri henüz resmi listede yer almasa da, bazı medya kuruluşlarında 9 isimden söz ediliyor. Bu isimlerin ortak özelliği, Kılıçdaroğlu döneminde önemli görevler üstlenmiş olmaları ve mevcut yönetimin meşruiyetini sorgulayan açıklamalar yapmaları. Henüz resmi teyit olmamakla birlikte, ihraç kararı çıkması halinde CHP'nin TBMM'deki sandalye sayısında bir değişiklik olmayacak; bahsi geçen vekiller bağımsız milletvekili olarak yasama faaliyetlerine devam edebilecekler. Yerel yöneticiler için ise durum daha farklı; ihraç edilmeleri halinde partiyle organik bağları tamamen kopacak.
Sırada ne var?
Gözler yarın toplanacak olan CHP Yüksek Disiplin Kurulu'nda. Kurul, önüne gelen dosyaları esastan görüşüp karara bağlayabilir ya da ek araştırma isteyebilir. MYK düzeyinde alınan kararların hızına bakılırsa, sürecin hızlı işletilmesi bekleniyor. Öte yandan, Kılıçdaroğlu cephesinden gelebilecek hukuki hamleler de masada. Mahkemelerin verdiği "butlan" kararının Yargıtay aşaması devam ediyor. Eğer üst mahkeme kararı onarsa, tüm bu disiplin kararlarının hukuki zemini tartışmalı hale gelebilir. Parti kulislerinde, sürecin 2028 seçimlerine giden yolda CHP'nin yönetim kadrolarını tamamen homojenleştirme ve olası bir aday belirleme sürecinde "Kılıçdaroğlu direncini" kırma amacı taşıdığı yorumları hâkim. CHP Genel Merkezi'nin disiplin sopasını ne ölçüde kullanacağı, önümüzdeki günlerde netleşecek.
Sık Sorulan Sorular
CHP'de şu an tam olarak kaç kişi için ihraç istemi var?
Resmi açıklamalara göre, 9 milletvekili tedbirli olarak kesin ihraç istemiyle Disiplin Kurulu'na sevk edildi. Buna ek olarak CHP Sözcüsü Müslim Sarı, 3'ü mevcut il başkanı, 3'ü eski il başkanı olmak üzere 6 yerel yönetici hakkında da disiplin süreci başlatıldığını duyurdu. Toplamda 15 üst düzey parti mensubu Disiplin Kurulu'nun gündeminde.
Partiden ihraç edilen bir milletvekilinin vekilliği düşer mi?
Hayır. Türkiye'de milletvekilliği, parti üyeliğinden bağımsız bir statüdür. Partisinden ihraç edilen bir vekil, bağımsız milletvekili olarak görevine ve yasama faaliyetlerine devam eder. Bu durum partinin TBMM'deki sandalye sayısını etkiler, ancak kişinin vekilliğini düşürmez.
Disiplin sürecinin 'mutlak butlan' kararıyla bağlantısı nedir?
Sürecin hemen öncesinde bir istinaf mahkemesi, CHP'nin 38. Olağan Kurultayı hakkında 'mutlak butlan' (yok hükmünde olma) kararı vermişti. Bu kararı savunan ve mevcut yönetimin hukuken geçersiz olduğunu öne süren partililer, disiplin kuruluna sevk ediliyor. Genel Merkez, kurultayın meşruiyetini sorgulayan bu tutumu 'parti içi düzeni bozucu faaliyet' olarak değerlendiriyor.