CHP Demokrasi Nöbeti: Genel Merkezden il binalarına uzanan 'yol arkadaşını yedirtmeme' eylemi

Ne oldu?

CHP Demokrasi Nöbeti, Cumhuriyet Halk Partisi örgütlerinin ve yurttaşların, özellikle yerel yönetimlere yönelik yargı hamleleri ile parti içi disiplin süreçlerine karşı başlattığı, süreklilik kazanan protesto ve dayanışma eylemidir. Bu nöbet fikri, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun 19 Mart 2025'te gözaltına alınmasının hemen ardından, CHP Genel Merkezi önünde toplanan kalabalığın sabaha kadar beklemesiyle somutlaştı. Parti sözcüsü Deniz Yücel'in o gece yaptığı “yol arkadaşlarımızı yedirtmeyiz” çıkışı, eylemin temel sloganı haline geldi. Genel Başkan Özgür Özel ise süreci bir adım öteye taşıyarak, haklarında kesin ihraç istemiyle disipline sevk edilen belediye başkanları ve görevden alınan il başkanlarının yanında durmak amacıyla tüm partilileri il başkanlıkları önünde sabahlayacakları bir “demokrasi nöbeti”ne çağırdı.

Neden gündemde?

Konu, sadece bir partinin iç meselesi olmanın çok ötesine geçmiş durumda. Türkiye siyasetinde daha önce 15 Temmuz darbe girişimi sonrasında iktidar tarafından meydanlarda tutulan “demokrasi nöbeti”ni, 2017 yılında CHP Sözcüsü Bülent Tezcan eleştirmiş ve bu kavramı iktidarın bir “gövde gösterisi” olarak yorumlamıştı. Bugün ise aynı terim, CHP’nin kendi hukuk mücadelesini tanımlamak için kullanılıyor. Gündemde kalmasının en büyük sebebi, siyasi yargı tartışmalarını sokağa taşıyan bir anahtar kelimeye dönüşmesi. Özellikle Bursa, Esenyurt ve Çorum gibi farklı illerdeki il başkanlıklarında başlatılan nöbetler, ulusal medyada geniş yer buldu. Eylem, sosyal medyada da karşılık bularak partinin tabanını mobilize eden bir direniş hattı oluşturdu. Ayrıca, seçilmiş belediye başkanlarına yönelik “mutlak butlan” iddiaları ve gözaltı süreçleri kamuoyunda büyük yankı uyandırırken, CHP’nin bu duruma verdiği kurumsal tepkinin sokakta ne kadar karşılık bulacağı da siyasi kulislerin bir numaralı gündemi haline geldi.

Bilinmesi gerekenler

Özgür Özel’in çağrısıyla başlayan demokrasi nöbetlerinin hukuki zemini, bazı CHP’li belediye başkanları ve il yöneticileri hakkında başlatılan disiplin soruşturmaları ile İmamoğlu’na uzanan adli süreç. Parti yönetimi, bu süreçleri “siyasi operasyon” olarak nitelendiriyor ve demokrasi nöbetlerini yalnızca bir tepki değil, aynı zamanda hukukun üstünlüğünü savunma eylemi olarak tanımlıyor. Nöbetler, CHP Genel Merkezi’ndeki büyük buluşmanın ardından hızla Anadolu’ya yayıldı; Bursa’da görevden alınan il başkanının yanında durmak için toplanan partililer, günlerce parti binasını boş bırakmadı. Burada dikkat çeken bir diğer nokta ise kavramsal dönüşüm: Yıllar önce CHP’nin iktidarı eleştirdiği “demokrasi nöbeti” terminolojisi, şimdi muhalefetin elinde yeni bir anlam kazanarak, halkı meydanlara çağıran bir sivil direniş diline evrildi. Eylemin barışçıl ve süreklilik arz eden doğası, güvenlik güçleri ile bugüne kadar ciddi bir çatışma yaşanmadan sürmesini sağladı. Bianet ve Evrensel gazetelerinin aktardığına göre, bu nöbetler yerelde güçlü bir katılımla devam ediyor ve parti içindeki muhalif kanatların dahi destek verdiği ender eylemlerden biri olarak öne çıkıyor.

Sırada ne var?

Siyasi gözlemciler, önümüzdeki günlerde yargı süreçlerine bağlı olarak demokrasi nöbetlerinin seyrinin değişebileceğini belirtiyor. Eğer mahkemeler, hakkında ihraç talebi bulunan isimler veya İmamoğlu için tartışmalı kararlar alırsa, nöbetlerin dozunun artması ve daha geniş bir coğrafyaya yayılması bekleniyor. CHP Genel Merkezi’nin, disiplin kuruluna sevk edilen yol arkadaşlarına sahip çıkma mesajını koruyarak bu sivil duruşu yerel seçim atmosferine taşıyıp taşımayacağı merak konusu. Öte yandan, iktidar kanadından henüz bu nöbetlere yönelik sert bir müdahale ya da yasaklama sinyali gelmedi, ancak siyasi tansiyonun yükseldiği dönemlerde bu tür eylemlerin ne kadar sürdürülebileceği belirsizliğini koruyor. Şimdilik CHP örgütleri, “demokrasi nöbeti” kavramını bir parti geleneği haline getirmeye aday görünüyor ve kulislerde, bu eylem biçiminin önümüzdeki olağan kurultay sürecinde dahi gündeme gelebileceği konuşuluyor.