Bir ayda üç farklı yüzü: Balık burcundan ihracat rekoruna, silahlı saldırıdan uçan balığa Türkiye'nin gündeminde balık var

Ne oldu?

19 Haziran Cuma günü itibarıyla Türkiye gündeminde ‘balık’ kelimesi birbiriyle bağlantısız ancak dikkat çekici üç ana olay ve bir doğa olayı etrafında şekilleniyor. Ajanslara düşen haberler arasında Onedio’da yayımlanan Balık burcu günlük yorumu, Sözcü Gazetesi’nin duyurduğu “denizi olmayan şehirden 49 ülkeye günde 100 ton balık satılması” haberi, Evrensel.net’te yer alan Kadıköy’deki bir balık restoranına düzenlenen silahlı saldırı ve Mynet’in “Dünyada tek! ‘Uçan balık’ Türkiye’de sadece bir ilde var” başlıklı özel haberi yer alıyor. Aynı gün içinde hem astroloji meraklıları hem ekonomi servisleri hem de asayiş muhabirleri farklı bir ‘balık’ gerçeğini sayfalarına taşıdı.

Neden gündemde?

Balık, Türkiye için yalnızca temel bir besin kaynağı ya da astrolojik bir sembol değil, aynı zamanda büyüyen bir ticaret hacminin ve kent yaşamındaki asayiş olaylarının da öznesi. Sözcü’nün haberine göre, Karadeniz’deki bu şehrin denize kıyısı olmamasına rağmen 49 ülkeye günlük 100 ton balık ihraç etmesi, iç piyasadaki lojistik ve üretim başarısını gözler önüne serdi. Aynı gün Kadıköy’de lüks bir balık restoranına düzenlenen silahlı saldırı, gece saatlerinde yaşanan kısa süreli panik sonrası güvenlik kameralarının incelenmesiyle gündemdeki yerini korudu. Didim’de sahipsiz balık ağlarına el konulması ise denizlerdeki hayalet ağ sorununu yeniden tartışmaya açtı. Öte yandan, sadece belirli bir bölgede görülen ve göğüs yüzgeçlerini açarak su üstünde süzülebilen “uçan balık” türüne dair haber, doğa ve bilim çevrelerinde merak uyandırdı. Balıkların 500 milyon yıllık evrimsel geçmişine rağmen, bugün hâlâ insan yaşamının bu kadar farklı katmanlarında aynı anda yer bulması dikkat çekici.

Bilinmesi gerekenler

Balıklar (Pisces), vücut ısıları çevreye bağlı olarak değişen (poikloterm), neredeyse tamamı sucul yaşama adapte olmuş omurgalı canlılardır. Solungaç solunumu yapan, çift gözlü kalbe sahip, genellikle pullu bir vücut yapısına sahip olan balıkların en eski fosilleri 500 milyon yıl öncesine tarihlenmektedir. Günümüzde kıkırdaklı ve kemikli balıklar olarak iki ana gruba ayrılırlar. Üreme biçimleri de son derece çeşitlidir: Lepistes gibi bazı tatlı su türlerinde yumurtalar anne karnında çatlar ve canlı doğum gerçekleşir; çiklitgillerde ise dişi balık, yavrular serbest yüzmeye başlayana kadar yumurtaları ağzındaki özel bir kesede korur. Tuzlu su balıkları su içerken, tatlı su balıkları su içmez, ihtiyaçlarını solungaç zarları aracılığıyla osmoz yoluyla karşılar. Uçan balıklar, oldukça gelişmiş göğüs yüzgeçleri sayesinde su üzerinde bir-iki dakika süzülebilir. Bazı türlerin 860 volta kadar elektrik üretebildiği bilinmektedir. Türkiye’deki güncel haberlere konu olan ve dünyada eşine az rastlanan “uçan balık” popülasyonunun varlığı, ülkemizin biyoçeşitlilik açısından ne kadar zengin olduğunu bir kez daha ortaya koymaktadır.

Sırada ne var?

Kadıköy’deki silahlı saldırıyla ilgili polis soruşturmasının önümüzdeki günlerde tamamlanması ve şüphelilerin yakalanması bekleniyor. Denizi olmayan şehrin balık ihracatındaki başarısının, Su Ürünleri Kooperatifleri ve Ticaret Bakanlığı tarafından ayrı bir başarı öyküsü olarak raporlanabileceği konuşuluyor. Didim’de el konulan hayalet ağların imhası ve benzer denetimlerin Ege kıyılarında yaygınlaştırılacağı İlçe Tarım Müdürlüğü yetkililerince ifade ediliyor. Öte yandan, endemik türler arasında gösterilen uçan balığın koruma altına alınması ve yaşam alanlarının turizm baskısından uzak tutulması için akademik çevreler yeni bir çağrı yapmaya hazırlanıyor. Balık burcunun astrolojik yorumları ise sosyal medyada yayılmaya devam edecek gibi görünüyor.