Beştepe'de Kritik Zirve: Trump-Erdoğan Görüşmesinde S-400, F-35 ve Ticaret Gündemi

Ne oldu?

Trump Erdoğan Zirvesi, ABD Başkanı Donald Trump ve Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasında Ankara’da, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde gerçekleştirilen kritik bir liderler buluşmasıdır. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi arifesinde gerçekleşen bu görüşme, iki ülke arasındaki kronikleşmiş sorunların çözümü için yeni bir diyalog kapısı araladı. Trump’ın konuk olduğu zirvede, uzun süredir askıda olan F-35 savaş uçağı programı, Rusya’dan tedarik edilen S-400 hava savunma sistemleri nedeniyle uygulanan CAATSA yaptırımları ve 100 milyar dolarlık ticaret hedefi başta olmak üzere birçok başlık ele alındı. Görüşme sonrası kameralar karşısına geçen iki lider, ilişkileri onarma ve stratejik ortaklığı derinleştirme konusunda karşılıklı irade beyan etti.

Neden gündemde?

Bu zirve, Türk-Amerikan ilişkilerinde 17 yıl sonra bir ABD Başkanı’nın Türkiye’ye yaptığı ilk resmi ziyaret özelliği taşıyor. Gündemdeki yeri yalnızca diplomatik bir nezaket ziyareti olmanın ötesinde, somut kriz başlıklarının sonuçlandırılması beklentisinden kaynaklanıyor. Özellikle Türkiye’nin F-35 programından çıkarılması ve savunma sanayisine yönelik yaptırımlar, askeri iş birliğinin geleceği hakkındaki belirsizliği artırırken, bu ziyaret ilk kez en üst düzeyde bir çözüm arayışı sunuyor. Ayrıca Trump'ın, "Erdoğan olmasaydı NATO Zirvesi’ne gelmezdim" şeklindeki ifadesi, kişisel diplomasinin uluslararası krizlerin yönetimindeki ağırlığını gündeme getirdi. Beklenti, ABD tarafının Türkiye'ye S-400 kaynaklı yaptırımları gevşetecek bir formül sunması ve buna karşılık Ankara’nın F-35 programına mali katkısını sürdürmesini sağlayacak bir çerçeve üzerinde yoğunlaştı.

Bilinmesi gerekenler

Görüşmenin en somut çıktılarından biri, iki ülke arasındaki ticaret hacmini 100 milyar dolara çıkarma hedefinin yinelenmesi oldu. Savunma sanayi tarafında ise tarafların uzlaşmaya vardığı net bir takvim açıklanmadı. Türk yetkililer, ABD ile F-35 konusunda yeni bir mekanizma kurulması için görüşmelere başlandığını belirtti. Trump, açıklamasında Türkiye’nin önemli bir NATO müttefiki olduğunu vurgulasa da, CAATSA yaptırımları konusunda doğrudan Kongre’yi işaret ederek yürütmenin yetki sınırlarına dikkat çekti. Ziyaret kapsamında Trump'ın Erdoğan'a ne hediye vereceği de diplomatik bir merak konusu olarak basına yansıdı. İki lider, Suriye’nin kuzeyindeki son durumu ve terörle mücadele iş birliğini de kısaca değerlendirirken, YPG/PYD konusundaki pozisyon farklılığı gölgede kalan ancak en az F-35 kadar kritik olan bir başlık olarak kayıtlara geçti.

Sırada ne var?

Zirvenin hemen ardından gözler, kurulacak teknik çalışma gruplarına ve ABD Kongresi’nin yaptırımlar konusundaki tutumuna çevrildi. Kısa vadede Ankara’dan, S-400 sistemlerinin NATO’nun askeri ağlarına entegre edilmeyeceğine dair somut güvenceler vermesi bekleniyor. Orta vadede ise ABD’nin, Türkiye’nin F-35 tedarik zincirindeki rolünü kısmi olarak yeniden canlandıracak adımlar atabileceği konuşuluyor. Ancak bu sürecin önündeki en büyük engel, Trump yönetiminden bağımsız olarak ABD Kongresi’ndeki iki partili güçlü Türkiye karşıtı eğilim olarak görülüyor. Liderler düzeyinde sağlanan sıcak temasa rağmen, bürokratik ve yasal engellerin aşılıp aşılamayacağı önümüzdeki haftalarda netlik kazanacak.